İzleyiciler

Menekşe Bakimi

Afrika menekşesi çiçeği

Hoşgeldiniz

Menekşe bakımı için gerekli tüm bilgileri bulabileceğiniz sitemize hoşgeldiniz.

Ülkemizin en sevilen salon çiçeklerinden biri afrika menekşesi. Neredeyse herkezin evde veya ofiste mutlaka bir afrika menekşesi deneyimi olmuştur. Afrika menekşesinin ülkemizde bu denli çok sevilmesinin nedeni muhteşem çiçekleri, yıl boyu çiçek açması ve asıl önemlisi bir yaprağıyla paylaşabileceğiniz bir sevgi çiçeği olmasıdır.

Afrika menekşeleri her mevsim çiçek açabilen, özellikle sonbahardan yaza kadar olan 9 aylık dönemde yoğun çiçekli kalan bitkilerdir. Günümüzde çiçeklerinin çok farklı renkleri olsada klasik menekşe Kayahan,ın şarkısına konu olan mor menekşedir. Yeni üretilen hibrit türler çiçek renklerini çoğalttığı gibi yaprak desen ve dizilişinin de değişmesini sağlamıştır. Afrika menekşesi deyince herkezin aklına Afrika geliyor olabilir ancak bugün çiçeğin hakkını veren  iki ülke Rusya ve Amerikadır. Kışları rus evlerini şenlendiren afrika menekşesi çok sayıda hibrit türün üretildiği bir ülkedir.  Amerikalı yetiştiriciler hibrit tür üretiminin yanında evde menekşe yetiştirme üzerine uzmanlaşmış bu alanda Rus yetiştiricilerin bir adım önüne geçmişlerdir.

Afrika menekşesi bizim için yeni değil ancak istediğimiz renk ve desenlere ulaşmamız zor bir süreç. Henüz kendi hibritlerimizi üretecek düzeye gelemedik. Ülkemize son yıllarda ticari yolla yeni renkler girmiş olsada çoğu afrika menekşesi elden ele geçerek çoğaltılmaktadır. Arkadaş toplantıları, tanıdıklar vasıtasıyla nadir bulunan menekşeleri edindiğimiz de asıl konu çiçeği yetiştirmek ve korumak olur. Sitemiz afrika menekşesi bakımını herkezin anlayacağı şekilde düzenleyerek menekşelerin nasıl uzun yıllar yetiştirilebileceğini açıklamaya çalışacaktır.

Site kullanımı

Site afrika menekşesi yetiştiricileri için gerekli tüm bilgileri bir bütün içerisinde sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Dünyanın neresinde olursanız olun afrika menekşesi aynı ihtiyaçları duyar. Bu nedenle tek yapmanız gereken bitkinin ihtiyaçlarına nasıl karşılık vereceğinizi öğrenmektir. Ülkemizin çok farklı coğrafi özellikler göstermesi afrika menekşesi bakımında bölgeden bölgeye farklı uygulamalar yapmamızı gerektirebilir. Bu nedenle sulama, gübreleme, ışıklandırma, toprak seçimi, saksı seçimi, nem dengesi, üretim ve hastalıklar gibi konular temel ihtiyaçlara bağlı kalmak şartıyla esnek bir anlatım dili kullanılarak anlatılacaktır. Çiçek bakımı enteresan bir bütünlüktür. Kimi işinden dolayı, kimi çocuklarından, kimi de unutkanlıktan çiçeklerine bakamayabilir. Bunun tam terside söz konusudur hergün sulamaktan, çiçeklerini izlemekten, kuruyan yaprakları temizlemekten hoşlananlarda olur. Anlatım esnekliğinin faydası çiçek, ortam ve yetiştirci arasında uyum sağlayarak en iyi bakım koşullarını oluşturma amacını gütmektedir. Sizin yapmanız gereken kendi koşullarınıza uygun kendi bakım yönteminizi geliştirmektir. Sitemiz bunun için size rehberlik edecektir.

Siteden bazı başlıklar

Evde menekşe bakımı nasıl yapılır?

Temel düzeyde menekşe bakımıyla ilgili bilgiler bulabilirsiniz. Eğer menekşe bakımını yeni öğreniyorsanız buradan başlayabilirsiniz.

Afrika menekşesi nasıl çiçek açtırılır?

Menekşenin en güzel özelliği olan muhteşem çiçeklerinden mahrum kalmayım diyorsanız bu konuyu mutlaka okuyun.

Afrika menekşesi tarihi

Menekşe bakımına belki buradan başlamak daha doğru olabilir. Çiçeğin keşfinden günümüze kadar olan gelişimi hakında bilgi sahibi olacağınız gibi doğal yaşam alanlarınıda öğreneceksiniz.

Afrika menekşesi üretimi

Menekşe üretiminin ana hatlarını ve özellikle yapraktan menekşe üretimini aşama aşama takip edebilirsiniz. Üreten insan mutlu olur. Mutluluğu paylaşmak için ilk adımı buradan atabilirsiniz.

Afrika menekşesi hastalıkları

En yaygın afrika menekşesi hastalıkları ve bakım problemleri kendi altında gruplanarak ayrıntılı şekilde anlatıldı. Hastalık tarifi, teşhis ve tedavi için gerekli tüm bilgileri bulabileceğiniz gibi hastalıklardan korunma yollarını da farklı başlıklar altında bulabilirsiniz. Tüm hastalıkları ana başlıktan takip edebilirsiniz.

Menekşe toprağı

Menekşe bakımını öğrendikçe göreceğiniz üzere neredeyse herşeyin temelini toprak seçimi oluşturuyor. Hastalık kontrolünden, iklimlendirmeye, sulamadan, üretime kadar herşeyi etkileyen bu bakım faktörünü detaylarıyla öğrenmeniz ve uygulamanız sağlıklı menekşe ve bol çiçek için anahtar niteliği taşıyor.

Menekşe sulama

Nasıl sulama yapacağınız, sulama suyu özellikleri nasıl olmalı, ne zaman sulama yapmalıyım gibi sulama hakkında bilmeniz gereken herşeyi bulabilirsiniz. Toprak seçiminden sonra ikinci anahtarımız sulama oluyor.

Menekşe saksısı seçimi

Özellikle menekşe sağlığını doğrudan etkileyen bir faktör. Basit ama uyulması gereken kurallar içeriyor.

İklimlendirme

Menekşenin isteklerine uygun sıcaklık ve nem dengesi koşullarını nasıl yapacağınız hakkında ipuçları bulabilirsiniz.

Önemli bağlantılar

Menekşelerle ilgili ülkemizden ve dünyadan önemli siteler ve kuruluşların listesini bulabilirsiniz.

Afrika menekşesi hastaliklarindan korunma

Mantari hastalıklardan nasıl korunurum

Hastalıklar menekşe bakımı ile doğrudan bağlantılı bir konudur. Bakım koşulları bitkinin isteklerine uygun olursa hastalık riski düşecek, menekşenin hastalıklara direnci ise o oranda artacaktır. Mantari hastalıkların en iyi tedavi yolu hiç ortaya çıkmamasını sağlamaktır. Bunu sağlamak için yapmanız gereken bazı uygulamalar ve uymanız gereken kurallar vardır.

Kurallar

  • Afrika menekşesinin yaprak çelikleriyle elden ele dağılarak çoğaltıldığını üretim bölümünde aktarmıştık. Öncelikle bir yerden yaprak alacaksanız bitkinin sağlıklı, aldığınız kişinin bitki sağlığına önem verdiğine güvenmeniz gerekir. Menekşelerin yaprakları sağlıklı, canlı çiçekleri varsa yani bitki göz alıcıysa genelde herhangi bir sorun yok demektir.
  • Kullanacağınız saksı harcının steril olduğundan emin olun. Güvenilir kaynaklardan menekşe toprağı edinin.
  • Saksı harcınız hafif ve gözenekli olsun. Hava geçişlerine izin versin sulamayla çamurlaşma yapmasın.
  • Kesme işlemlerinde steril malzemeler kullanın. Bitkiden bitkiye geçişlerde %10 luk çamaşır suyu çözeltisinde dezenfekte edin.
  • Kullanılmış saksıları siterilize etmeden tekrar kullanmayın.
  • Saksı boyutu bitkinin boyutuna ve kök hacmine uygun olsun. Saksı boyutunun büyümesi sulamalarda kök olmayan alanlarda ihtiyaç fazlası suyun oluşmasına neden olur. Bu durum çürümelere ve mantar oluşumuna uygun ortam hazırlar.
  • Saksıda mutlaka direnaj deliği olduğundan emin olun. Fazla suyu tahliye edecek delik yoksa matkapla delik açın.

Uygulamalar

  • Bitki artıklarını, solmuş yaprak ve çiçekleri zaman zaman temizleyin.
  • Serin, bulutlu ve yağışlı günlerde sulama yapmayın. Akşam sulamalarından kaçının
  • Hava sirkülasyonunu yeterli düzeyde tutun
  • Mantari hastalıklar da sulamanın önemi çok büyük etkendir. Bitkiyi uzun süre susuz bırakmayın. Menekşeleri dengeli ve sürekli nemli tutmak birçok hastalığın önüne geçer.
  • Sulamadan sonra bitki altlığında kalan suyu mutlaka boşaltın.

Hava sirkülasyonunu nasıl artırabilirim?

  • Bitkiler arasını açmak hava akışını kolaylaştırır
  • Pencereden taze hava girişi yaptırın
  • Bitkiyi kuytu alanlardan havadar başka bir konuma taşıyın. Köşeler, zemin, eşyaların arkası yeterli hava sirkülasyonu sağlamayabilir.
  • Vantilatör vb. elektrikli hava değiştirici kullanın

Böceklerden nasıl korunurum?

Böcekler genelde böcekli bitkilerin eve sokulması veya böcekli bitkilerle uğraştıktan sonra kendimiz taşımak suretiyle evdeki bitkilere yerleşirler. Dışarıdan açık kapı pencereden hava yoluyla da gelme ihtimalide vardır ama bu olasılık daha zayıftır.

1-Yeni bitki veya yaprak çeliği alırken,
  • Bitkinin genel sağlık durumunu kontrol edin göz alıcı görüntüden, canlı renklerden emin olun.
  • Yapraklarda kırılma, kıvrılma, delinme, sararma, kahverengi siyah benekler, yaprak altında pamuksu yığınlar olmadığına emin olun.
  • Çiçeklerde leke, çizgi, siyah kül görüntüsü olmadığına emin olun.
  • Sera ortamı, market veya çiçekçi farketmez civar bitkilerin genel sağlık durumlarına dikkat edin. Solgun bitkiler, yerde çürümüş yapraklar böcek varlığına işaret edebilir.
  • Gözünüzle yaprak altlarını ve toprağı kontrol edin bazı böcekleri görebilirsiniz.
2- Market, çiçekçi veya sera dahil olmak üzere balkon, bahçe, teraslardaki tüm bitkilerle ilgilendikten sonra hastalıklı yada hastalıksız farketmez ellerinizi dezenfekte etmeden bitkilere dokunmayın. Üzerinizi çok kirlettiyseniz değiştirin.

3- Mutlaka toprağınızı sterilize edin veya sterilize alın.

4- Kullandığınız saksıları %10 luk çamaşır suyunda dezenfekte ettikten sonra tekrar kullanın.

5- Organik gübre veya kompost kullanırsanız uygun koşullarda üretildiğinden emin olun. Böcek yumurtalarını taşıma ihtimallerini unutmayın.

6- Meyve artıklarını sadece menekşelerden değil tüm bitkilerden uzak tutun.

7-Böcekli bitki gördüğünüzde hemen ayırın diğer bitkilere bulaşmasına izin vermeyin.

Afrika menekşesi böcek hastaliklari

Afrika menekşesi böcek hastaliklari

Afrika menekşesinde yaprakta ve toprakta olmak üzere birkaç farklı unlu bit türü hastalık yapar. Yaklaşık 2-3 mm boyutlarında pirinç tanesini andıran görüntüsüyle gri beyaz renkli bu böcek genç yaprakların öz suyunu ve taze kökleri yiyerek beslenir. Tedavi edilmezse sonuç ölümcüldür.

Yaprak unlu bitleri - pamuklu bit (leaf Mealybugs)

Yaprak sapı ve yeni gelişen yaprakların öz suyunu emerek beslenen prinç tanesi (2-3 mm) büyüklüğünde beyaz gri renkli canlılardır. Beslendikleri bölgede şekerli yapışkan bir sıvı bırakırlar. Yapışkan sıvı mantar üremesine neden olur ve siyah isli gibi bir görünüm alır. Yapraklarda beyaz pamuklu mumsu bir yapıda kendilerine yuva kurarlar, bu yuvalar onları adeta zırh gibi korur.

Tedavi
Böceklerin diğer bitkilere taşınma riski bulunduğundan bitki hemen başka bir alana taşındıktan sonra tedaviye başlanır. Unlu bitler erken teşhis edilirlerse tedavisi kolay yapılabilir. Eczanelerden temin edilebilecek %70 lik izopropil alkole ucu pamuklu kulak çöpleri batırılarak böceklerin üzerine sürülür. Daha sonra bitki ılık suyla yıkanarak temizlenir. Yıkama işleminde suyun köklerden tamamen süzülmesine dikkat edilir. Bu işlem günlük uygulanarak yumurtadan çıkanlarda temizlenmek suretiyle bitki kurtarılır. İleri safhalarda işler zorlaşır. Mumsu tabakalı evini yaptığında doğal ilaçlar zor etki eder. Malathion etken maddeli bir böcek öldürücü gibi uygun bir insectisit,le ilaçlanır. İlaçlama ılık suyla yapılarak 4-5 günde bir tekrarlanır. (Malathion 50 için tavsiye edilen dozaj 2 litre suya 1 çay kaşığı şeklindedir.)

Kök unlu bitleri - pamuklu bit (Root Mealybugs)

Yaprak unlu bitlerinden biraz daha küçük olurlar. Gri beyaz görünümlü böcekler kök bölgesini pamuk topları şeklinde kaplarlar. Taze kökleri yiyerek beslendikleri için bitkide beslenme bozukluklarına yol açarlar. Yaprakta yumuşama ve sararmalara neden olur. Büyüme yavaşlar ve çiçeklenme olmaz. Toprak üstü kontrol edildiğinde böceklerin gezdiği görülebilir.

Tedavi
Böceklerin diğer bitkilere taşınma riski bulunduğundan bitki hemen başka bir alana taşındıktan sonra tedaviye başlanır. Geleneksel tedavisi kimyasal yolla yapılır. Malathion etken maddeli bir böcek öldürücü gibi uygun bir insectisit,le ilaçlanır. İlaçlama ılık suyla yapılarak belirli periyotlarla tekrarlanır. (Malathion 50 için tavsiye edilen dozaj 2 litre suya 1 çay kaşığı şeklindedir.)
Tedavide kullanılan diğer kimyasal ilaçların etken maddeleri: Marathon, Merit, Diazinon
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.
Uyarı: İlaçlar zehirlidir. İçeriklerini okuduktan sonra uygulama yapın. Çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı yerlerde orjinal kutuları ile saklayın. İlaçları güvenli şekilde imha edin. Göl, akarsu veya yemlere bulaştırmayın.

Siklamen akarı - örümceği (Cyclamen Mites)

Akar örümceğimsi canlılara verilen genel bir addır. 50 bin kadar türü tespit edilmiş olan bu canlının afrika menekşesinde zararlı olan türü (Steneotarsonemus pallidus) 8 bacaklı, gözle görülemeyecek (0,2 mm) büyüklükte, beyaz, sarı, kahverengi renklerindedir. Menekşenin öz suyunu emerek beslenen siklamen akarı bitkinin her organında görülebilir. Diğer akarlar gibi nemli ve karanlık alanları sevdikleri için özellikle menekşenin taç bölgesinde ve yaprak kıvrımlarında yoğunlaşırlar. Yüksek nem (%80-90), düşük ışık yoğunluğunda çabuk çoğaldıkları için hızla bitkiyi sarıp öldürebilirler. Büyüteç yardımıyla yoğun bulundukları alanlar kontrol edilerek tespit edilebilirler.
Sikalmen akarı bitkinin özsuyunu emerek bitkiyi cansız bırakır. Yaprak uçlarında kıvrılma, yaprakta deforme, kahverengi benekler ve çatlamalar görülür. Bitkinin yeni gelen yaprakları büyümez ve merkeze sıkışır. Tomurcuklar açmaz, çiçeklenme olmaz. Hastalığın ileri safhalarında diğer hastalıklardan ayırt edici olarak yaprak tüğleri fazla büyüme gösterir ve keçeleşir.
Not: Siklamen akarı kırmızı örümceklerin aksine serin ve nemli ortamlarda daha hızlı yayılırlar.
Tedavi
Öncelikle yayılıcı bir zararlı olduğu için hastalığın görüldüğü bitkiler derhal başka bir odaya alınmalı, tedavi süresince bitkilere dokunduktan sonra eller mutlaka dezenfekte edilmeli diğer bitkilere taşınma olasılığı ortadan kaldırılmalıdır. Kimyasal yolla mücadelesi dicofol etken maddeli ilaç kullanılarak yapılmaktadır. İlaç spreylenirken bitki tacına ve yaprak altlarına sipreyin ulaşmasına özen gösterilmelidir. İlaçlama tedavinin 4. gününde tekrarlanmak üzere 3 kerede yapılır.

Alternatif mücadele olarak organik böcek öldürücü ve kaçırıcı olan neem spreyleme kullanılabilir. Özellikle zararlının yoğunlaştığı alanlara püskürtülerek başarı şansı artırılır. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.

Örümcek akarı - kırmızı örümcek akarı (Spider Mites)

Genellikle kırmızı örümcek olarak adlandırılmasına karşın yeşil, sarı, kahverengi ve siyah renklerde de olabilir. Gözle görülemeyecek kadar küçük (0,2 mm) bu zararlılar siklamen akarlarının tersine yüksek sıcalık, düşük nem seviyelerinde daha aktifdirler. Büyüteç kullanılarak rahatlıkla tespit edilebilirler. Genelde yaprakların altından bitki özsuyunu emerek yaşarlar. İleri safhalarında yaprak altlarında gri renkli pamuklanmalar, yaprak üstlerinde sarı-kahverengi benekler görülür. Yapraklarda şekil bozuklukları, sararma ve içe doğru kıvrılma olur.

Tedavi
Öncelikle yayılıcı bir zararlı olduğu için hastalığın görüldüğü bitkiler derhal başka bir odaya alınmalı, tedavi süresince bitkilere dokunduktan sonra eller mutlaka dezenfekte edilmeli diğer bitkilere taşınma olasılığı ortadan kaldırılmalıdır. Kimyasal yolla mücadelesi dicofol etken maddeli ilaç kullanılarak yapılmaktadır. İlaç spreylenirken bitki tacına ve yaprak altlarına sipreyin ulaşmasına özen gösterilmelidir. İlaçlama tedavinin 4. gününde tekrarlanmak üzere 3 kerede yapılır.

Alternatif mücadele olarak organik böcek öldürücü ve kaçırıcı olan neem spreyleme kullanılabilir. Özellikle zararlının yoğunlaştığı alanlara püskürtülerek başarı şansı artırılır. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.

Thrips

0.4 mm boyutlarında minik nadiren uçan canlılardır iyi gözler farkedebilir ancak tanımlamak için büyüteç altında bakılmalıdır. Afrika menekşesinde hastalık yapan türü genelde sarı renkli olsada kahverengi veya siyah renklerde de olabilir. Thrips menekşe yapraklarının altından bitki öz suyunu emerek ve çiçeklerle beslenir. Yaprakları şerit halinde emerek ilerlemesi yaprak altından kahverengi, yaprak üstünden gri renkli deformasyon olarak görülür. Tripsin tanımlanmasında onu ele veren ikinci önemli ipucu çiçeklerle beslenirken polenleri yapraklara saçmasıdır. Trips zararı görülen menekşede çiçeklerde kahverengi lekeler veya çizgiler oluşur. Çiçekler normalden küçük olur veya hiç açmaz. Tedavi edilmezse bitkiye önemli ölçüde zarar verir

Tedavi
Kesin çözüm için çiçekler ve tomurcuklar uzaklaştırılarak işe başlanır. Çiçekler alınmadan da tedavi yapılabilir ancak çiçeklerin içine saklanıp ilaçlardan korunma ihtimali vardır. Kimyasal yolla tedavisinde malathion veya orthene etken maddeli ilaçlar yeşil aksama haftada iki kez olmak üzere 2 hafta tekrarlanarak uygulanır.

Organik yolla tedavide neem doğrudan yapraklara sıkılarak mücadele yapılır. Haftada 2 kez olmak üzere 2 hafta tekararlanır. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.

Afitler (Yaprak bitleri) (Aphids)

2-3 mm boyutlarında yeşil, kahverengi, siyah renklerde armut tipli uzun emici borusu olan böceklerdir. Genelde yaprak altlarında kolonileşerek yaşarlar. Yaprak bitleri afrika menekşesinin genç sürgünleri ve yapraklarının öz suyunu emerek beslenirler . Beslenirken bitkiye zarar veren fumajin adı verilen bir salgı salgılar. Yaprakta bıraktığı tatlı sıvı mantarlaşmaya yol açarak siyah isli bir görünüme neden olur. Afit bulaşmış bitkide yapraklar da kıvrılma ve sararma, çiçeklerde şekil bozuklukları, büyümede yavaşlama görülür. Tedavi edilmezse bitkinin ölümüne neden olurlar.

Tedavi
Zararlının görüldüğü tüm bitkiler izole edilir. Hafif böcek istilasında pamuk uçlu kulak çöpü %70 lik izopropil alkole batırılarak böceklerin üzerine sürülerek mücadele yapılır. Yaprak üzerindeki isli mantarlı bölge alkolle temizlendikten sonra bitki baş aşağı çevrilerek ılık suyla yıkanır.

İstila ağırsa kimyasal yolla mücadele yapılır. Malathion etken maddeli bir ilaç ılık suyla karıştırılarak doğrudan bitkiye püskürtülür.

Organik yolla tedavide neem doğrudan yapraklara sıkılarak mücadele yapılır. Zararlının yoğun olarak yaşadığı yaprak altlarına püskürtme yapmaya özen gösterilir. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.
Uyarı: İlaçlar zehirlidir. İçeriklerini okuduktan sonra uygulama yapın. Çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı yerlerde orjinal kutuları ile saklayın. İlaçları güvenli şekilde imha edin. Göl, akarsu veya yemlere bulaştırmayın.
Böceklerden korunma yolları

Menekşe bakimi sorunlari

Menekşe bakım sorunları

Gübre zararı

Gübreleme yaparken çok gübre veriyim çabuk gelişsin gibi bir düşünce , dozajı tam bilemediğimiz için bitkinin alabileceği gübre miktarından fazla gübreyle gübrelenmesinden veya toprakta zamanla tuzların birikmesi sonucu ortaya çıkan bir sorundur. Toprak üzerinde, saksı altlığında ve saksı çeperinde beyaz, sarı, turuncu renk geçişleri ile karakterize minik kristaller tuzlanmanın belirtilerinden biridir. Bitkideki belirtileri ise olgun yaprakların uç kısımlarında kahverengileşme, koyu yeşil renk değişikliği, bitkinin saksıya ve toprak yüzeyine değen kısımlarında çürümeler görülebilir. Tuzlanmanın aşırı boyutlara ulaşması durumunda bitki kaybedilir.

Sorun giderme
Tuzlanma olmuşsa ılık bir suyla toprak üstünden bol su kullanarak yıkama yapın. Tüm su süzülene kadar bekleyin. Gübre dozajını ve su kalitesini gözden geçirin. Elde olmayan sebeplerle tuzlanma tekrarlıyorsa 2-3 ayda bir yıkama yaparak fazla tuzu giderin.

Güneş yanığı

Menekşeler aydınlık alanları sever ancak doğrudan gelen güneş ışınlarından hoşlanmazlar. Güneş ışınları fazla geldiğinde yaprak ve çiçeklerde sarı-kahverengi lekeler oluşur. Güneş yanığı olan yerlerde ki hasar kalıcıdır.

Sorun giderme
Işıklanma için doğru konumu belirleyerek yer değişikliği yapılmalıdır.

Yetersiz ışıklanma

Doğada menekşe doğrudan güneş ışığı almaz. Kaya dibi, ağaç altı gibi doğrudan güneş ışınlarının ulaşamayacağı ancak aydınlık alanlarda yaşar. Menekşenin bu ihtiyacı yeterince karşılanmazsa çiçeklenme olaz. Yapraklar aşırı uzar, renkler açılır ve yapraklar kırılganlaşır.
 
Sorun giderme
Yeterli ışık alacağı aydınlık alanlara taşınır.


Yetersiz ışıklanma yaprak sapının aşırı uzaması

Soğuk su zararı

Afrika menekşesi sulama suyu bitkinin bulunduğu odanın sıcaklığında olması çok önemlidir. Yaz kış farketmez herhangi bir dönemde menekşeyi soğuk suyla sulayabiliriz. Bu durumda kökler şoka girer ve bitki hasar alır. İlk belirtileri yaprak uçları aşağı doğru kıvrılır ve yaprakta sarı benekler oluşur. Zararlanma daha önceden olmuşsa sarı lekeler kahverengiye dönüşür ve zarar alan bölge kurudur. Kahverengi bölgelerde hasarlanma kalıcıdır.

Sorun giderme
Su dinlendirilerek oda sıcaklığına getirildikten sonra kullanılmalıdır.
Afrika menekşesi soğuk suyla sulama sorunu

Su lekesi

Genelde kireçli ve tuzlu sularla menekşe sularken yaprağa gelen suların neden olduğu izdir. Su buharlaştıktan sonra geriye tuzu kalır. Özellikle üstten sulamalarda sık sık karşılaşılan bir durumdur.

Sorun giderme
Alttan sulamaları tercih edin. Sulamalarda su sıçrarsa kağıt havlu ile suyu emdirin.


Kloroz (Yaprakta sarılık)

Yaprak damarlarında sarı renklerle karakterize bir beslenme sorunudur. Çiçek oluşumunu engeller. Yapraklar olması gerekenden küçük kalır. Bazen yaprak uçlarında kıvrılmalar görülebilir. Demir, çinko, magnezyum, mangan gibi mikro elementlerin bitki tarafından yeterince alınamamasından kaynaklanır. Bir besin diğer besini bastırıp alınmasını engellediği gibi toprak pH sının uygun olmamasıda soruna neden olur.

Sorun giderme
Toprak pH sının 5.8-6.5 aralığında olduğundan emin olun. Eğer toprak pH sından emin değilseniz saksı toprağı yenilemesi yapabilirsiniz. Noksanlığın hangi elementten kaynaklandığını bulmak için yaprak - toprak analizi yaptırmak gerekir. Analiz yaptırmadan iz element (mikro element) katkılı gübrelerden veya doğrudan sadece mikro element katkılı gübreler kullanarak sorunu giderebilirsiniz.

Afrika menekşesinde kloroz beslenme bozukluğu

Afrika menekşesi hastaliklari

Afrika menekşesi hastalıkları

Genelde bakım koşulları hastalık riskini artırırken bazen hiç elimizde olmayan şartlardan hastalıklarla karşılaşabiliriz. Hastalıkla karşılaştığımız da çözüm için yapmamız gereken öncelikle hastalığı doğru teşhis etmektir. Bakım koşulları, dışarıdan hastalık gelme olasılığı, son zamanlarda yapılan değişik bakım uygulamaları ve bitkide gözlenen değişimler ne zaman ne şekilde ilerlediği konuları bütünüyle düşünülerek teşhis konulmalıdır. Menekşe hemen hemen tüm rahatsızlıklarını yaprağıyla gösteren bir bitkidir. Bu nedenle teşhis için yaprakların gözlenmesi büyük önem taşır. Hastalık tanımlama ve tedavi sürecinde neler yapmanız gerektiğini yaygın menekşe hastalıklarını inceleyerek yapabilirsiniz.

Menekşeler de karşılaşılan sorunları üç ana başlıkta toplayabiliriz.

1- Bakım problemleri
Aşırı sulama, susuz kalma, yüksek ve düşük sıcaklık, ışık şiddeti, gübreleme gibi çeşitli kültürel bakım koşullarına bağlı sorunlardır. Tam olarak hastalık değildir. Kısa vade de bitkiyi öldürmez ancak hastalıklara karşı bitkiyi korumasız bırakır. Bazen yıllarca sadece sorun olarak kalır.

2- Bakteriyel ve mantari hastalıklar
Bakım koşulları kaynaklı olabileceği gibi, hava yolu, temas veya taşınma ile ortaya çıkabilen tedavi edilmezse bitkiyi öldürebilecek tehlikeli hastalıklardır.

3- Böcek saldırıları
Bit, örümcek, afit, thrips vb... canlıların bitkiyle beslenmesi sonucu ortaya çıkan hastalıklardır. Saldırı şiddetlendikçe sonuç ölümcül olacaktır.

Hastalık görüldüğünde genel olarak yapmanız gereken öncelikle hastalıklı bitkileri karantinaya alıp diğer bitkilere bulaşma riskini ortadan kaldırmanız gerekmektedir. Teşhisin doğru yapılması hastalığın kontrolünü ve tedavi sürecini hızlandıracaktır. Teşhis için ilgili başlıklarda; yaygın menekşe hastalıkları, belirtileri, tedavi ve önleme konuları aktarılmış hastalığa uygun ilaç tavsiyelerin de bulunulmuştur. Ayrıntılı açıklamalara aşağıdaki ilgili başlığa tıklayarak ulaşabilirsiniz.
1- Bakım sorunları
2- Böcek saldırıları
3- Bakteriyel ve mantari hastalıklar

Mantari ve bakteriyel menekşe hastaliklari

Mantari ve bakteriyel hastalıklar

Yumuşak çürüklük hastalığı (Bacterial blight - Erwinia chrysanthemi)

Bakteriyel bir hastalık olan yumuşak çürüklük açık yaralardan, böcekler, elle bulaştırma gibi yollarla bitkiye yerleşir. Hastalık bulaştıktan sonra bitki büyümesi durur, yapraklarda sulu yumuşak dokular ve kahverengi lekeler oluşur. Hastalık tedavi edilmezse sonuç ölümcüldür.

Tedavi: Yumuşak çürüklük hastalığı görüldükten sonra bitki hemen izole edilmeli diğer bitkilere hastalığın geçmesi önlenmelidir. Ülkemizde yapılan bir araştırmada begonya, sıklamen, , atatürk çiçeği, kalanchoe, sardunya, afrika menekşesi, krizantem, karanfil, difenbahya ve agloanema gibi salon çiçeklerini hastalandırdığı tespit edilmiştir. İzole işleminden sonra yaprağın hastalıklı kısmı keskin bir bıçak yardımıyla kesilip çıkarılmalı toprakta kalan bitki parçacıkları temizlenmelidir. Bıçak her kullanımda %10 luk çamaşır suyu çözeltisine batırılmalı sağlam bölgelere hastalığın taşınması önlenmelidir. Hastalık özellikle sıcak ve nemli alanlar da daha hızlı yayılmaktadır bu nedenle sıcaklığın ve nemin düşürülmesi hastalığın seyrini yavaşlatacaktır.

Önleme: Bakteri tropik ve subtropik kökenli olduğu için sıcaklıkla yakından alakalıdır. Menekşe için ani sıcaklık değişimlerinden kaçının. Bitkiyi düzenli olarak sulama ve özellikle sıcak havalarda sabah sulamaları, oda sıcaklığında su kullanmak hastalığı önleyici etki yapmaktadır. Sulamadan sonra saksı altlığında su bırakmamaya özen gösterin.

Nem oranını düşürmek için ne yapabilirim

  • Bitki minik sera, fanus, terraryum vb... bir ortamdaysa hava kapaklarını açın.
  • Kışın kalorifer peteklerinin yakın olduğu bölgeler de nem oranı düşüktür buralara taşıyın.
  • Nem tepsisi varsa kaldırın.
  • Toprak üstünün kurumasına azami ölçüde izin verin.
  • Bitkiler arası mesafeyi açın. (Bitkilerin yakın konumlandırılması ile %15-25 lere varan nem artışı sağlandığı tespit edilmiştir.)
  • Mutfak, banyo ve lavabo yakınlarında nem oranı yüksektir bitkiyi daha az nemin olduğu odalara taşıyın.
Not: Hastalıklı bitkiden çelik alıp çoğaltmayın.

Botrytis Blight (Botrytis cinerea) Yaprak çiçek yanıklığı

Botrytis cinerea adlı mantarın sebep olduğu bir hastalıktır. Mantar öncelikle yaprak sapı ve yaprak altında su bulanmış gibi bir görünüm oluşturur. Daha sonra oluşan bu lezyonlar genişleyerek koyu kahverengi veya mat grimsi bir hal alır. Hastalıklı bölgeler gri küfle kaplanır. Bitki solgunlaşır. Çiçeklerin üzerinde gri siyaha çalan noktalar oluşur. Yüksek nem, düşük ışık yoğunluğu ve yetersiz hava sirkülasyonu hastalığın yayılmasına ve şiddetlenmesine yardımcı olur. Çabuk müdahale edilmezse sonuç ölümcül olacaktır.

Tedavi: Hastalıklı bitki diğer bitkilerden ayrıldıktan sonra hastalıklı yaprak ve çiçekler kesilerek uzaklaştırılır. Ortam hava sirkülasyonu artırılarak nem oranı düşürülür. Captan, benomyl, mancozeb veya chlorothalonil gibi uygun bir mantar ilacıyla tedavi yapılır.

Önleme: Toprak üzerine düşen bitki parçalarını solmuş yaprak ve çiçekleri temizleyin. Bitkiler arası mesafeyi hava sirkülasyonu olacak şekilde ayarlayın. Sık yapraklı afrika menekşelerin de hava sirkülasyonu daha önemlidir buna dikkat edin. Daha önceden kullandığınız saksı ve aletleri %10 luk çamaşır suyu çözeltisinde dezenfekte ettikten sonra kullanın. Hastalık tekrarlanırsa bazı yetiştiricilerin başarı elde ettiği küçük kaplara toz kükürt koyarak bitkiler arasına yerleştirme yöntemini uygulayın.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.

Külleme ( Kurşuni küf - Powdery Mildew )

Mantari bir hastalıktır. İlk belirtiler genellikle yaprak yüzeyinde görülür. Yaprak, yaprak sapı ve çiçek üzerini beyaz-gri renkli bir toz şeklinde kaplar. Ani sıcaklık değişimlerinde, yüksek nem ve yetersiz hava sürkilasyonun da ortaya çıkar. Bu koşullar bahar aylarında oluştuğundan hastalık riski bahar aylarında artar. Müdahale edilmezse hastalık ilerleyecek hastalıklı bölgeler kahverengileşip yayılacak ve bitkinin ölmesine neden olacaktır.

Tedavi: Öncelikle enfeksiyonlu bitkileri izole edin. Hastalıklı yaprak ve çiçekleri temizleyin. Nem oranını düşürün. Sıcaklık farklarını mümkün olduğunca azaltıp tedavide çok önemli olan hava sirkülasyonunu artırın. Hastalık şiddeti artarsa Benomyl, Captan, thiophanate methyl, Physan, Phyton 27 vb... uygun bir mantar ilacıyla ilaçlayın.

Önleme: Bitkiler arası mesafeyi hava sirkülasyonunu engellemeyecek şekilde ayarlayın. Hava nemi arttıkça sirkülasyona önem verin. Bahar aylarında riskin artması durumunda küçük kaplara toz sülfür koyarak bitkiler arasına yerleştirin.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.

Kök ve kök boğazı çürüklüğü (root - crown rots)

Phytophthora, Pythium mantarlarının neden olduğu kök ve kök boğazı çürümeleri menekşeler için ciddi sorun teşkil eder. Steril toprak kullanmamak, toprağın çok ıslak kalması, ağır topraklar, zamansız sulama ve derin saksılar bu mantarların yayılmasını teşvik eder. Hastalık ortaya çıktığında hemen müdahale edilmelidir. Müdahale edilmezse hızlı bir çöküş yaşamak ve bitkiyi kaybetmek yüksek olasılıktır. Her iki mantar da ilaçlar ile kontrol altına alınabilirler.

Phytophthora: Kök ve kök boğazında görülmesine rağmen özellikle kök boğazında daha sık rastlanır. Bitki solgunlaşır hastalıklı bölge yumuşak jöle kıvamındadır ve kahverengi - siyah renk alır. Yapraklar sulu jöleli gibi cıvıklaşır ve kahve-siyah renk dönüşümü olur.

Pythium: Yapraklar sağlam kalabilsede genelde kök ve kök boğazı çürür. Çürümenin etkisiyle yapraklar düşer. Kök boğazı gri renk alır.

Tedavi: Bu iki mantarın neden olduğu hastalıklar genelde ölümle sonuçlanır. En iyi tedavi bitkileri ve toprağı yok edip saksıyı dezenfekte etmektir. Eğer çok değerli bir koleksiyonun parçasıysa o zaman bazı ciddi önlemler alınarak hastalığın tedavisi yolu seçilebilir. Öncelikle işe hastalıklı bitkiler izole edilerek başlanır. Daha sonra hastalıklı bölgeler keskin bir bıçakla kesilerek uzaklaştırılır. Bitki saksısından çıkarılır toprak silkelenerek temizlenir ve ölü kökler tamamen budanır. Enfeksiyonun yayılmasını engellemek için toz kükürt serpilir. Kökler gelene kadar daha küçük bir saksı tercih edilir. Yeni saksı harcı daha hafif ve havadar olmalıdır. Harçda Sphagnum moss tercih edilebilir yüsek fiziksel özellikler yanında hastalıklara karşı doğal koruyucu özelliği vardır. Saksı harcı benomyl, etridiazole, etridiazole + thiophanate methyl, veya mefenoxam gibi uygun bir mantar ilacıyla ilaçlanır.

Önleme: Bu hastalıklar çok hızlı çöküş yapar ve her durumda bitki kaybıyla sonuçlanabilir. Hastalığın en iyi mücadelesi ortaya çıkmamasını sağlamaktır. Her iki mantar genelde toprak sağlığının iyi olmadığı ortamlarda ortaya çıkar. Derin saksılarda taban toprağı yeterince havalanmaz burada bitki kökleri olmadığı için ihtiyaç fazlası su sürekli kalır hava girişine müsade etmez ve çürümeler başlar. O nedenle uygun saksı boyutu seçmek çok önemlidir. Saksı harcının ağır ve gözeneksiz olması, saksı altlığında su bırakmak durumu iyice kötüleştirir. Uzun süre susuz bırakıp sulamakta bitkiyi hassaslaştırır. Uygun sulama yöntemi seçmek, doğru bakım koşullarına uymak birçok mantari hastalığın önüne geçecektir.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.
Uyarı: İlaçlar zehirlidir. İçeriklerini okuduktan sonra uygulama yapın. Çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı yerlerde orjinal kutuları ile saklayın. İlaçları güvenli şekilde imha edin. Göl, akarsu veya yemlere bulaştırmayın.
Mantari hastalıklardan korunma yolları

Afrika menekşesi sicaklik ve nem isteği

Afrika menekşesi sıcaklık ve nem isteği

Afrika menekşesi tropikal iklim kuşağında ağaç altları, kaya dipleri gibi gölge alanlarda yaşar. Doğal yaşamdaki bu koşullar genelde iç mekanlarda sağlandığı için menekşeler evlerde rahatlıkla yetişebilirler. Menekşe severlerin kullandığı güzel bir söz var. "Sen rahatsan menekşe de rahattır." Tersinden düşünürsek menekşe rahatsa sizde rahat olursunuz. Kimi zaman bu durum evinizin konforu hakkında sağlıklı bir yaşam için ölçüt olabilir.
Doğal yaşamda afrika menekşesi. Görevlinin kısa kollu olması fikir verebilir
Kaynak: forestryimages.org
Name: Norbert J. Cordeiro
Organization: University of Illinois at Chicago

Sıcaklık

Menekşe için optimum sıcaklıklar gündüz 21 C derece gece 19 C derecedir. Gece gündüz arasındaki sıcaklık farkı çiçeklenmeyi teşvik için aranan bir özelliktir. İdeal koşulları oluşturmak, korumak herzaman mümkün değildir. Bu nedenle sıcaklığın 15-26 C derece arasında olması herhangi bir sorun teşkil etmez. Değerlerin aniden veya uzun süre aşılması durumlarında problemler ortaya çıkacaktır.

Yüksek sıcaklıklarda;

Menekşe yüksek sıcaklığa maruz kalırsa çiçeklerini döker, yapraklar sarkar ve solar, yeni gelen yapraklar bitkinin merkezinde küçülerek toplanır. Bu menekşenin hayatta kalması için savunma mekanizmasıdır. Bitki kapladığı alanı daraltarak yapraklarından kaybettiği suyu azaltmaya çalışır. Sıcaklığın şiddeti arttıkça bazı belirtiler görülmeden bitki doğrudan solar ve ölür.
Önlem: Sıcaklık hasarını azaltmak için daha gölge bir alana taşınmalı, ortam nemi ve sulama sıklığı artırılmalıdır.

Düşük sıcaklıklarda

Önce gelişim durur, soğuğun şiddetine göre çiçek ve yapraklarda solma başlar. Yaprak renkleri koyulaşıp matlaşır. Sulamalar da toprakta çamurlaşma olacağından yüksek rutubet nedeniyle kökler de çürüme başlar, hastalıklara karşı savunmasız kalır ve genel de bitki ölür.
Önlem: Bitki derhal sıcak alana taşınmalı ve sulama kesilmelidir. Toprak nemliyse köklere zarar vermeden yüzey toprağı havalandırılmalıdır. Solmuş yaprak ve çiçekler koparılarak uzaklaştırılmalıdır.
İç mekanlarda afrika menekşeleri için istenen sıcaklık değerlerine ulaşılsa da bölgesel farklar olabilir. Kışın fazla ışık alması için pencere kenarına yaklaşıtırılan menekşe perde ve cam arasında kalabilir. Bu durumda mikro klima oluşur. Yüksek sıcaklık ve kuru hava oluştuğu gibi, düşük sıcaklıkta oluşabilir. Bunun için kalorifer peteklerinden doğrudan etkilenmeyeceği şekilde ve pencere soğuğundan uzak konumlandırılmalıdır. Örnek bir uygulama da kısa perde ve petek üzerine yerleştirilen mermerle olumsuz koşullar tam tersine döndürülerek menekşe için gerekli tüm koşullar oluşturulmuş ve başarı sağlanabilmiştir. Kendi şartlarınızı değerlendirerek sizde uygun koşulları oluşturabilirsiniz.
Mermerle kapatılmış kalorifer peteğinin üzerinde menekşeler
Menekşe cam önleri, kapı ağızları gibi sıcaklık değişimlerinin ani olduğu bölgelerden uzak tutulmalıdır.

Nem

Menekşenin iç mekanlarda sağlıklı büyüyebilmesi için %60-70 lik bir neme ihtiyacı vardır. İstenen ortam nemi evlerde  ne yazıkki çoğunlukla sağalanamaz. Akdeniz kıyılarımız da olsa kışın ısıtma sistemleri, yazın klima nem oranını düşürür. Özellikle içanadolu, güney ve doğu anadolu bölgelerinde nem sıkıntısı daha çok çekilir. Düşük nemde yapraklar kıvrılır, çiçekler dökülür ve yeni tomurcuklar oluşmaz. Afrika menekşesinin ihtiyaç duyduğu nem bir nebzede olsa bazı uygulamalar yapılarak sağlanabilir.

Nemi artırmak için ne yapabilirim?
  • Artık her beyaz eşya satan dükkanda bulunabilen buhar üfleyen sisleme cihazları kullanabilirsiniz.
  • Çakıl, perlit veya pomza dolu bir kaba su koyup menekşeleri üzerine yerleştirerek nem tepsisi oluşturulabilirsiniz.
  • Bitkileri yakın konumlandırarak o bölgedeki nemi artırabilirsiniz. Yapılan araştırmalarda %15 e varan nem artışları kaydedilmiştir.
  • Mutfak, banyo vb. nemin yüksek olduğu alanlara taşıyabilirsiniz.
  • Hava sirkülasyonu fazla olan yerlerde yaprak yüzeyinden hızlı buharlaşma ile fazla su kaybı yaşanır. Bitkiyi hava akımından koruyarak nem kaybetmesini önleyebilirsiniz.
İpucu: Menekşe kökleri doğal yaşamda sürekli nemlidir. Uygun sulama yöntemi kullanmak; nem artırmak için alınan önlemlere gerek kalmamasını sağlayabilir
Bazı yetiştiriciler nem artışı için menekşe yapraklarına spreyle su sıkılmasını tavsiye ediyorlar. Şebeke suyuna göre değişmekle birlikte çok çok büyük ihtimalle menekşenizin yapraklarının lekelendiğine şahit olacaksınız. Bu nedenle kesinlikle spreyle su sıkılması tavsiye edilmez.

Yüksek nem ve zayıf hava sirkülasyonu da sorun oluşturabilir. Mantari hastalıkların gelişimi hızlanır. Bitki hastalıklara açık olur. Yağışlı havalarda nem oranı yüselir bu tip durumlarda sulama yapılmamalı ortam zaman zaman havalandırılmalıdır.

Afrika menekşesi üretimi

Afrika menekşesi üretimi

Afrika menekşesinin neden çok sevildiğini birçok kişi çiçeklerine bağlıyor. Bu bir nebze doğru olabilir belki hiç menekşe yetiştirmeyen kişiler dışardan böyle görebilirler. Ancak yetiştirme zevkini alanlarlar menekşe kardeşliğinin ne demek olduğunu çok iyi bilirler. Hibrit türler elde etmek için çabalamak, koleksiyon geliştirmek, sergilemek ve en güzeli paylaşma zevkini yaşamak ki bu menekşe kardeşliğinin temelini oluşturur tüm bu güzellikler sadece çiçeklere yüklenecek bir mutluluk değildir. Mutluluğun kaynağını anlamak için menekşe nasıl üretilir mutlaka öğrenmeniz gereken bir deneyimdir.


Menekşeler çeşitli yöntemlerle üretilebilirler. Tohumla, yaprak çeliğiyle, doku kültürüyle üretim gibi çeşitli yöntemler kullanılır. Tohumla üretim hibrit türler elde edileceği zaman kullanılacak bir yöntemdir burada ki konumuzun dışındadır. Çünkü tohumdan elde edilen bitkiler istenilen özellikleri taşımaz. Doku kültürü ve çelikle üretim örnek aldığımız bitkinin bire bir kopyası anlamına gelir. Dünyanın en büyük üretici seralarından, hobi amaçlı üreten üreticilere kadar en sık kullanılan yöntem yaprak çelikleriyle üretim şeklidir.

Yapraktan menekşe üretimi
Yapraktan menekşe üretimi iki yolla yapılır. Alınan yaprak çeliği suda köklendirilebilir veya doğrudan toprağa dikilebilir. Çelikleri suda köklendirerek toprağa aldığımızda adaptasyon süresi, oluşan köklerin çürümesi gibi olumsuzluklar nedeniyle biz doğrudan toprağa dikim yöntemini açıklayacağız.

Yapraktan menekşe üretimi

Çelik alma

Öncelikle sağlıklı bitkiler tercih ederek işe başlamalısınız. Çeliğin alınacağı bölge süreç için oldukça önemlidir. Bitkinin en dış yaprakları canlılığını yitirmiş yapraklardır, bitkinin merkezindeki yapraklar ise gelişimini henüz tamamlamamış yapraklardır. Bu nedenle alacağınız yaprak gelişimini tamamlamış, canlı renklere sahip genç yapraklardan olmalıdır. Bu yapraklar daha erken köklenirken daha fazla yavrularlar. Alınacak yaprak dipten yana bastırılarak kolayca kırılır.

Çelik alınacak genç ve olgun yapraklar

Dikime hazırlık

Yaprak sapı 3-4 cm uzunluğunda olacak şekilde, 45 derecelik açıyla kesilerek kısaltılır. Kesim için en uygun alet jilettir.


45 derecelik açıyla kesilmiş yaprak çelikleri

Köklendirme Ortamı

Köklendirme ortamı için en iyi karışım perlitin torfla yarı yarıya karışımından hazırlanmış köklendirme ortamıdır. 6-7 cm derinliğinde küçük saksılar idealdir. Ayran ve su bardakları bu iş için kullanılabilir.

Çeliklerin dikimi

Hazırladığınız saksıya toprak karışımını doldurun, dikeceğiniz yere kalem veya benzeri bir alet yardımıyla bastırarak 20-25mm derinlikte çukur açın. Yaprağı hafif yatırarak açtığınız deliğe koyun ve yanlardan toprakla kapatın. Dikimden sonra azar azar sulayarak toprağı nemlendirin. Sulamadan sonra güneşi doğrudan görmeyecek aydınlık, sıcak ve nemli bir alana yerleştirin. Mutfaklar genelde bu isteklere uygun alanlardır.

Menekşe çeliği yeni dikim

Bakım

Zaman zaman sulayarak, çamurlaştırmadan toprak nem dengesini koruyun. İlk iki üç hafta köklenme olana kadar gübreleme yapmayın, hafifçe yaprağa asılarak köklenmenin olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Köklenme gerçekleştikten sonra yaprak gelişimini teşvik etmek amacıyla azot değeri yüksek gübrelerle gübreleme yapın. Gübreleme dozu normal menekşe besleme dozunun üçte biri kadar olmalıdır.

Yavru menekşelerin ayrılması

Yavru yapraklar 6-8 cm olduğunda yeni saksıya taşıyabilirsiniz. Bazen tek köklenme olurken bazende çok sayıda köklenme olabilir. Saksısından çıkardığınızda farklı gövdelere sahip olduklarını görebilirsiniz. Kökleri temizleyerek her fideyi tek tek ayırın. Köksüz kaldı diye korkmayın yeniden köklenecekler. İçinden beğendiğiniz yavruyu seçerek asıl saksısına taşıyın ve normal menekşe diker gibi dikin. Yaprak çelikleri gibi yine doğrudan güneş görmeyecekleri, nemli, sıcak bir alana taşıyın. Yeni fideler için 7-8 cm derinlikte saksılar kullanın.

Menekşe topraği

Menekşe Toprağı

Afrika menekşesi toprağı; sulama, ortam ve saksıya bağlı olarak değişkenlik gösterir. Yetiştirme ortamları bir birinden farklı olduğundan herkezin kendine göre bir sır tarifi vardır. Sizin için en iyi tarifi bulmak, çeşitli denemeler ve bazı püf noktaları bilerek mümkün olacaktır.

Ben afrika menekşesi yetiştiremiyorum, menekşe bana gelmez gibi birçok yakınmaları duymuşsunuzdur. Aslında menekşe yetiştiremiyorum diye birşey sözkonusu bile olamaz ister hiç güneş görmeyen bir ofiste olun, ister çölde olun dünyanın her yerinde, her ortam da afrika menekşesi yetiştirebilirsiniz. Eğer bir menekşe ölüyorsa bunun muhtemel nedeninin yanlış sulamadan kaynaklandığını sulama konusunda anlatmıştık. Burada ise sulamayla iç içe olan ve sulama kaynaklı problemleri tetikleyen toprak konusunu açıklamaya çalışacağız. Eğer toprak, sulama yöntemi ve ortam arasında ki bağı iyi kurarsak hiçbir sorun olmadan çok uzun yıllar afrika menekşesi yetiştirebiliriz.
Dengeli bakım koşullarında afrika menekşesi

Öncelikle menekşe topraktan ne ister onu açıklamaya çalışalım

Afrika menekşeleri nemli toprağı sever.
Bu nedenle hazırlanan saksı harcında kullanılan malzemelerin nem tutma özelliği olmalıdır.

Afrika Menekşelerinin kökleri hassastır.
Bu nedenle toprak karışımı, köklerin kolayca gelişebilmesi için hafif olmalıdır.

Afrika Menekşeleri aşırı nemli ortamı sevmez.
Bu nedenle saksı karışımı geçirgen olmalıdır. Fazla suyu atan veya suyu bünyesinde tutup yavaş yavaş bırakan malzemeler toprak karışımına eklenmelidir.

Tüm bitkiler gibi Afrika Menekşelerinin kökleri de oksijene ihtiyaç duyar.
Saksı harcı hava geçişine müsade etmelidir.

Afrika menekşeleri hafif asidik ortam isterler.
Köklerin bazı besinleri alabilmesi için toprağın kimyasal özelliği önemlidir. Toprak hafif asidik olmalı asitlik derecesi pH la ifade edilen pH 5.8 - 6.5 arasında olmalıdır.

Bitkinin isteklerine bağlı olarak saksı harcımız da bazı niteliklere sahip olmalıdır.

  • Sulamalara ve zamana bağlı toprakta oturma yapmamalıdır. (Bugün hazırladığınız çok güzel bir saksı harcı 2-3 ay sonra sıkışıp bitkiyi boğabilir.)
  • Steril olmalı, hastalık barındırmamalıdır.
  • Saksı harcı sürekli nemli olacağından çürüme yaparak bozulmamalıdır.

Saksı harcında hangi malzemeler kullanılır?

Pomza: Beyaz renkli ve kahverengi-siyah renkli volkanik camsı bir taş. Hafif, gözenekli ve kimyasal olarak bozulmayan bir yapısı var. Nem tutucu, hava sağlama ve kararlılık özelliklerinden faydalanılır.

Perlit: Beyaz renkli yine camsı bir kayaç. Çok küçük gözeneklere sahip. Pomzadan biraz daha hafif. Fiziksel ve kimyasal benzerlikleri aynı. Üretiminde ekstra enerji harcandığından pomzaya göre biraz daha pahalı.

Vermikülit: Isıtıldığında hacminin 15 katı kadar genişleyebilen camsı bir kayaçtır. İyi su tutma ve havalanma özelliği vardır.

Torf: Bitki artıklarının üst üste birikerek uzun yıllar süren bir süreç sonunda çürüyerek oluşturduğu organik madde. İthal torflar yerli torflara, kahverengi torflar siyah torflara göre daha performanslı bunu dikkate almanız önerilir.

Sphagnum yosunu: Bataklıklarda yetişen bir çeşit yosun. Ağırlığının 20 katı kadar su tutabilir, sünger gibi hafif bir malzemedir. Bünyesindeki bazı bileşikler hastalıklara karşı bitkinin doğal direnç göstermesini sağlar. Pahalı ve ulaşılması zordur. Afrika menekşesi için birinci derecede önemlidir.

Odun kömürü: Odunun havasız ortamda yakılmasıyla oluşan organik bir materyal. Mangal kömürü olarak piyasada bolca bulabilirsiniz. Gözenekli yapısıyla su tutan, hafif, kimyasal yapısıyla kararlı ve mantari hastalıklara karşı etkili bir malzemedir.

Kompost: Bitki veya hayvan atıklarının yığınlar halinde biriktirilerek bakterilerce ayrıştırılması sonucu oluşan organik bir materyal. Daha çok gübre ihtiyacını organik yollarla karşılamak isteyenler için uygun bir malzeme.

Yukarıda sayılan materyallere ek çok farklı tercihler yapılabilir. Benim yolumun üstünde pomza dağı olduğu ve dekoratif özelliğini sevdiğim için daha çok pomzayı tercih ediyorum. Dağ yürüyüşüne gittiğimde kayalara yapışmış yosunları topluyorum çok hafif ve kolay kolay çökme yapmıyorlar. Sizde bölgenizdeki benzer olanakları araştırarak kendi karışımlarınızda kullanabilirsiniz.

Gördüğünüz gibi afrika menekşesi toprağı bahçeden alıp saksıya doldurduğunuz bir toprak değil. Bazı özellikleri taşımalıdır ki bitkiyle uyum sağlasın. Yukarıda anlatılanlar çok karışık gelebilir, konuyu detaylı aktarmama rağmen işi basitleştirmek adına dünya çapında yetiştiricilerin başarıyla kullandığı ve ülkemizde menekşe severlerce fikir alışverişiyle geliştirilen çeşitli toprak karışım reçeteleri vereceğim. Reçeteleri takip ederek kendi karışımlarınızı hazırlayabilir, küçük küçük değişiklikler yaparak kendi mükemmel saksı tarifinizi geliştirebilirsiniz.
İpucu1: Perlit, pomza, vermikülit, odun kömürü ve kullanacağınız diğer malzemelerin tane boyutu yaklaşık 3-5 mm civarı olmalıdır.
İpucu2: Başarı için genel kabul görmüş uygulama karışımlarda tane boyutu nemli bölgelere doğru büyürken, kurak iklimlere doğru küçülmelidir.
İpucu3: Neden hazır menekşe toprağı önerilmiyor diye sorabilirsiniz. Ticari topraklar genel olarak üretiliyor her ortama uygun olmuyor. Malzeme sorunu çekerseniz hazır menekşe toprağı tercih edilebilir.
İpucu 4: Sphagnum moss ve torf sık sık karıştırılan materyallerdir. Her ikiside bataklık kökenlidir ancak sphagnum moss bataklık üstlerinde, torf ise çökme sonucu bataklık diplerinde havasız ortamda oluşur. Sphagnum mossun bu özelliği bile kendisini çok üstün kılar. Hastalıklarla mücadelede doğal bileşenler içermesi oksijenli ortamda oluşmasından kaynaklanır.  

Saksı harcı tarifleri

1- Klasik karışım: Bu karışım topraksız bir karışım. Fitilli sulamalar için AVSA ,nın önerisi. Dünyanın her yerinde iyi sonuçlar elde edilmiş
Menekşe toprağı
  • 1/3 ölçek perlit
  • 1/3 ölçek vermikülit
  • 1/3 ölçek sphagnum torfu
2- Standart karışım
Dünyada ve ülkemizde başarılı sonuçlar alınmış bir tarif.
  • 2 ölçü Sphagnum torfu
  • 2 ölçü perlit
  • 1 ölçü vermikulit
3- Fisher,in toprak formulü: Bu formül Kanada,da çok iyi çalışan, yarışmalarda derece yapan yetiştiricilerin kullandığı formül. AVCA resmi sitesinin önerisidir.
  • 2 litre sterilize humuslu toprak
  • 2 litre vermikülit
  • 2 litre perlit
  • 2 litre ince taneli odun kömürü
  • 8 litre sphagnum yosunu
  • 4 litre su
Kimyasallar:Karıştırılıp serpilecek
  • 250 ml kemik unu
  • 250 ml dolomit
  • 15 ml Fermate veya Ferbam (Mantar ilacı captan,da olabilir)

Menekşe sulama

Menekşe sulama

Bitki gelişimi, çiçek oluşumu ve hastalıklara karşı direnç için sulama afrika menekşesi bakımının en önemli bakım unsurudur. Eğer bir menekşe ölüyorsa bunun muhtemel nedeni hatalı sulamadır.

Menekşe sulama

Menekşeyi toprak üstünden mi, altından mı sulamalıyım?

Bu konuda bazı yetiştiriciler üstten yada alttan sulamanın farketmediğini düşünüyorlar. Yapılan araştırmalar ve tecrübelerim alttan sulamanın daha avantajlı olduğu yönünde. Üstten sulamanın bazı zararlı yönleri var. Öncelikle toprak üstünde tuz birikmesine neden oluyor. Tuz birikimi kök boğazı hastalıklarına davetiye çıkarıyor. Sürekli üstten sulama da toprak oturması yaşanıyor ve saksı harcı sıkışarak bitkiyi boğuyor. Bunların dışında belki en önemli zararı yapraklara su değme riski taşıyorki görsel açıdan ve yaprak sağlığı için büyük önem taşıyor. Yapraklar da kalan damlacıklar beyaz lekeler ve parlak ışıkta yaprak delinmelerine neden olabiliyor.

Alttan yada üstten nasıl sulama yaparsanız yapın dikkat edilmesi gereken asıl konu oda sıcaklığında su kullanmak olmalıdır. Soğuk suyla yapılan sulama köklerde ani şok yapıp yapraklarda halka şeklinde sararmalara ve beneklenmelere yol açar. Bu hasarlanma özellikle üstten yapılan sulamalarda daha fazla olur.
Önemli: Saksı tabanında fazla suyu atmak için mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır.

Menekşe sulama da nasıl su kullanmalıyım?
Soğuk su zararı

Menekşe kökleri hassas bitkilerdir. Bu nedenle sulama suyu önem kazanır. Çok tuzlu, sert ve soğuk sular kesinlikle kullanılmamalıdır. Soğuk su yapraklarda sararmaya, tuzlu ve sert sular beslenme bozukluğuna, köklerde çürümeye neden olur. Bunun yanında ekstra arıtılmış sular, kar yağmur suyu, kaynak sular gibi yumuşak sular da menekşe sulamak için uygun sular değildir. Menekşeler hafif tuzlu sulardan hoşlanırlar sanıyorum en güzel yanlarından biri de bu hemen hemen tüm şehir şebeke suları afrika menekşesi sulamak için ideal sulardır. 
Önemli: Oda sıcaklığında klorsuz su kullanın.
  • Menekşe için ideal sulama suyu tuz değeri ( ec 1 ) ms/cm = 700 ppm
  • Kar yağmur suyu (ec 0,1)
  • Kaynak suları (ec 0,25)
  • Şebeke suları (ec 0,6)

Şebeke suyunu nasıl kullanmalıyım?

Şebeke suyu klor içerir yüksek klor yaprak gelişimini olumsuz etkilerken çiçek oluşumunu azaltır. Bunun için şebeke suyu alındıktan sonra ağzı geniş kapta 1 gün bekletilerek klorun uçması sağlanır.

Sulama zamanını nasıl anlarım ve ne zaman yapmalıyım?

Afrika menekşesi doğal ortamı gereği toprağının sürekli nemli olmasını ister. Nemden kasıt sulu bir ortam değildir eğer ortam sulu olursa menekşe kökleri çürüyecek ve susuz kalmış gibi solacaktır. Bitkinin su isteği yaz kış farklılık gösterir. Yazın sık ve bol sulama ihtiyacı varken kışın daha az ve seyrek sulanması gerekir. Genel olarak kabul görmüş uygulama parmağınızla toprağı kontrol ettiğinizde toprak yüzeyi kuruysa sulama zamanı gelmiş demektir. İki sulama arasında toprak yüzeyinin kuruması gerektiği unutulmamalıdır. Bu çiçeklenmeyi teşvik etmek için önemli bir noktadır. En uygun sulama zamanı sabah saatleridir. Kapalı havalar ve geceleri yapılan sulamalar mantari hastalık riski taşır.

Sulamayı nasıl yapmalıyım?

Klasik sulama yapıyorsanız saksı altlığını suyla doldurun eksildikçe ilave edin. 15-20 dakika kadar suyu çekmesini bekleyin altlıkta kalan suyu boşaltın.

Sulama bitki büyüklüğü, saksı harcı, saksı ve ortama göre değşiklik gösterebilir. Bu nedenle sulama alışkanlığınızı bitki, ortam ve kendiniz arasın da dengeye getirmelisiniz. Bakımı tam manasıyla öğrenene kadar zaman zaman parmağınızla saksı harcını kontrol etmeniz büyük avantaj sağlayacaktır.

Sulama için otomatik sulama sistemleri mi kullanmalıyım, yoksa klasik sulamayı mı tercih etmeliyim?

Menekşeler dengeli bir nem ihtiyacı duyarlar bunu sağlamak için otomatik sulamalı saksılar, iple sulama, hydroponic sistemler gibi çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu sistemler insan faktörünü en aza indirip nem dengesini korumayı amaç edinmişlerdir. Otomatik sulamalı saksılar sulamayı unutanlar için çok avantajlıdır. Dekoratif özellikleri, fazla alan kaplamaları ve fiyatı dezavantajlarıdır. Klasik sulama menekşeyle yakından ilgilenmek isteyenlerin ve özellikle dekoratif özelliğe önem verenlerin tercih ettiği bir yöntemdir.

Afrika menekşesi kaynaklari

Tavsiye ettiğim kaynaklar afrika menekşesi hakkında bilgi edinebileceğiniz ve paylaşım yapabileceğiniz siteler. Rus ve Amerikan sitelerini inceleyerek ne kadar ilerlediklerine şahit olabilirsiniz.
Asıl kaynak Usambara dağı / Kenya wikipedia.org

http://afrikameneksesi.freeforums.org
Bu siteyi en üste koymamın sebebi sitenin ülkemizin afrika menekşesi yetiştiricileri için en önemli bilgi kaynağı ve paylaşım platformu olması. Mutlaka ziyaret edilmesi gerektiğini düşünüyorum.

http://avsa.org
African Violet Society of America Dünyadaki en organize afrika yetiştirici birliği. Yarışmalar, organizasyonlar, tartışmalar yapılıyor. Yetiştiriciler kendi deneyimlerini makale haline getirerek diğer yetiştiricilere bilgi aktarıyor. Düzenli olarak çıkan dergileri var. Siteyi ziyaret etmeniz önerilir.

http://forum.african-violet.eu
Avrupalı afrika menekşesi üreticilerinin fikir paylaştığı bir forum. Üyelerinden türk yetiştiriciler de var.

http://violets.ru/photos/gallery.php?sort=date
Rus üreticilerden bahsettik bu sitede önemli bilgi kaynağı ve daha önemlisi gen kaynağı deposu.

http://www.senpolia-anna.com.ua/catalog.php?p=2&s=&n=3&i=&r=0&c=0
Ukraynalı bir koleksiyoner. Resimleri çok güzel baktıkça şundanda olsa bundan da olsa diyebilieceğiniz harika menekşelere sahip.

http://www.flowersdream.ru/senp.php
Başka bir Rus üretici. Yine geniş bir koleksiyon.

http://www.meneksecibaba.com
Site ismi yeterince açıklayıcı. Sitede sitemize benzer çeşitli bilgiler bulabilirsiniz.

http://www.orkidebakimi.com
Daha önce orkide bakımı sitesini hazırlarken menekşeyi çok sevdiğimi belirtmiştim. Orada konuları açıklarken menekşe bakmıyla ilgili çok referanslar vermiştik. Şimdide menekşe bakımı için aynı referansı verebiliriz. İki siteyi okuyarak tropikal çiçeklerin bakımı hakkında fikir edinebilirsiniz.

http://www.hobibahcesi.com/2011/06/organik-saksi-topragi.html
Bu sitede menekşe bakımıyla ilgili bilgiler olduğu gibi esas önemli başlıklar saksı toprağı altında. Organik ve inorganik saksı toprağı materyalleri hakkında geniş bilgiler bulabilirsiniz.

http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Saintpaulia%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi.pdf
Milli eğitimin afrika menekşesi bakımıyla ilgili hazırladığı bir döküman.

Afrika menekşesi nasil çiçek açtirilir

Afrika menekşesi nasıl çiçek açtırılır?

Afrika menekşeleri uygun şartlar sağlandığında yılın 12 ayı çiçekli kalabilirler. Zaman zaman dinlenme dönemi yaşasa da uzun süredir çiçek açmıyorsa bunun çeşitli nedenleri olabilir.
Afrika menekşesi nasıl çiçek açtırılır

1- Işık

Sağlıklı bir menekşenin çiçek açmamasının en temel nedenlerinden biri ışık ihitiyacıdır. Menekşe doğrudan güneş ışığından hoşlanmaz ancak gölge alanlarda da çiçeklenme sorunu yaşar. Yeterli ışık alacağı bir konuma alınarak sorun giderilir.

2- Nem

Menekşeler nemli ve havadar ortamlardan hoşlanır. Ortam nemi düşük olduğunda ve yetersiz sulama da tomurcuk oluşumu olumsuz etkilenir. Sulama rejimi yeniden değerlendirilmeli ve ortam nemi düşükse nem artırılmalıdır.

3- Hastalık, yapraklarda sararma vb...

Böcek saldırısı veya mantari hastalıklar da bitkinin genel durumunu etkileyeceğinden çiçeklenmeyi olumsuz etkileyecektir. Yapraklar zaman zaman kontrol edilerek değişimler gözlenmeli hastalıkla mücadele edilmelidir.

4- Saksı büyüklüğü

Menekşe saksı büyüklüğünden etkilenen bir bitkidir. İhtiyacından büyük saksılara dikildiğinde kökleri saksıyı kaplayana kadar çiçek açmaz. Saksı büyüklüğü bitki çapının üçte biri olacak şekilde ayarlanmalıdır. Saksı değişimi yapılarak bu durum giderilmelidir.

5- Gübre noksanlığı

Bitkiler ihtiyacı olan besinleri alarak gelişim sağlar ve çiçek açarlar. Menekşe yıl boyu faaliyet gösterip çiçek açtığı için düzenli olarak gübrelenmesi gerekir. Özellikle fitilli sulama ve kendinden sulamalı saksılar için hazırlanan harçlarda yeterli besin elementleri olmayacağından mutlaka gübrelenmesi gerekmektedir. Gübre noksanlığı çiçeklerin kısa ömürlü olmasına neden olabileceği gibi gelişimi olumsuz etkileyecektir.

6- Sıcaklık

Afrika menekşesi düşük sıcaklıklara fazla toleranslı bir bitki değildir. Yüksek sıcaklıklara ise toleransı daha fazla olmasına karşın vereceği ilk tepki çiçeklerini dökmek ve tomurcuk üretimini durdurmak olacaktır. Sıcaklık isteğine uygun alanlara taşınarak durum giderilir.

7- Saksı toprağının eskimesi

Tuzlanma, çürüme, köklerin kalabalıklaşması, hava kanallarının dolması vb. nedenlerle toprak yorgunluğu diye tabir edilen bir durum oluşur. Menekşe toprağını yılda 1 veya 2 kez değiştirmek çiçek oluşumunu teşvik eder.

8- Kaz boynu

Menekşenin yaşı büyüdükçe kaz boynu diye tabir edilen bir görüntü oluşur. Bu durumda gövde toprak seviyesinden yukarda kalır. Giderek yapraklar merkezde toplanır ve çiçeklenme olmaz. Böyle bir durumda yaşlı yapraklar temizlenmeli, gövdede tuz birikimi varsa keskin bıçak yardımıyla temizlenmeli ve yaprakların hemen altından gövde kesilerek yeniden dikilmelidir. Dikim işleminde yavru menekşelerin dikimi prosedürüne uygun hareket edilmelidir.

Kaz boynu

9- Bakım

Genel olarak yapılması gereken bazı bakımlarda çiçeklenmeyi teşvik eder. Özellikle kurak bölgelerde sararmış dış yapraklar, kurumuş çiçek sapları gereksiz yere nem kaybına yol açar. Budama yapılarak bu kısımlar uzaklaştırılmalıdır.
Altın kural: Genç menekşeler daha fazla çiçek üretir.
Işıklandırma için detaylı bilgi

Afrika menekşesi ışık ihtiyacı

Afrika menekşesi ışık ihtiyacı

Afrika menekşesi bakımında çiçekler tüm yıl boyunca yapılan bakımlara karşılık alınan en güzel hediyedir. Işık bu hediyenin temel kaynağını oluşturur. Bitkilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri için ışığa ihtiyaçları vardır. Işıktan aldıkları enerjiyle fotosentez yaparak dokularını yeniler, gelişim sağlar, çiçek üretirler. Afrika menekşesinin ihtiyacı olan enerjiyi alabilmesi için günlük enaz 8-10 saat yeter yoğunlukta ışıklanması gerekir.


Afrika menekşesi perde arkası konumlama
Afrika menekşesi için doğru konumu seçmek önemli bir süreçtir. Bunun için ev yada ofisin konumu önemlidir. Bazen pencere önlerinde binalar, ağaçlar veya tepeler gibi çeşitli yapılar olabilir. Bu nedenle her ortam için farklı ışıklanma koşulları oluşur. Afrika menekşesi için doğru ışıklanma aydınlık ancak doğrudan güneş ışınlarının ulaşamadığı alanlardır. Güneydoğudan, güneybatıya doğru yüksek ışıklanma olan alanlarda menekşe kesinlikle doğrudan güneşe maruz bırakılmamalıdır. Bu alanlarda tül perde arkası ve pencereden biraz daha içerde bir konum seçilmelidir. Doğu ve batı pencereleri yakıcı güneş ışınlarını almadığı mevsimlerde bitkinin doğrudan güneş ışınlarını alacağı şekilde yerleştirilebilir. Özellikle doğu penceresi sabah erken saatlerde güneşi aldığı, diğer saatlerde aydınlık kalıp dik gelen ışınlardan korunduğu için çok idealdir.

Her ortam menekşe için yeterli ışık sağlamayabilir özellikle zemin katlar ve ofisler yeterli ışığı alamayabilir. Menekşe yeterli ışığı alamıyorsa bunun için üzülmenize gerek yok yapay ışıkla pencere önünden daha iyi büyüme imkanı sağlanabilir. Afrika menekşesinin yapay ışıkla yeterli büyümeyi sağlayabilmesi için günlük 12-16 saat civarı ışıklanması gerekmektedir. Günün kalan kısmında karanlıkta olması çiçeklenmeyi teşvik etmek için gerekli doğal sürecin bir parçasıdır. Zaman saatleri ile gerekli ayarlamayı yapmak çok kolaydır. 40 watt lık 2 adet gün ışığı floresan lamba sizin için ideal bir yetiştirme ortamı sağlayacaktır. Menekşeler floresan lambaların tam altına gelecek şekilde ve 30-40 cm yükseklik olacak şekilde konumlandırılmalıdır. Aşağıdaki resimde ticari olarak satılan örnek bir afrika menekşesi yetiştirme sistemini görebilirsiniz.
40 watt 4 adet doğal ışık floresan her katta 2 adet
Toplam yükseklik 120 cm kaynak

Menekşe için doğru yeri seçtiğimi anlamanın yolu var mı?

Bunun için pratik bir çözüm var menekşeyi yerleştirdiğiniz alana ışığın en yoğun geldiği zaman beyaz bir kağıt tutun. Elinizi ışığın geldiği yöne gelecek şekilde kağıdın 30cm üzerine tutun. Altta oluşan görüntü belirgin bir gölge ise doğru konum seçilmiştir. Koyu gölge aşırı ışıklanma, hafif gölge olması ise yetersiz ışıklanmaya işaret eder.

Afrika menekşesi ışık ihtiyacı
Işıklanma seviyelerini güneşli (1), yarı güneşli (2), aydınlık (3), yarı gölge (4), gölge (5) olarak 5 gruba ayırdığımızda menekşe için doğru ışıklanma yarı güneşli ve aydınlık konumudur. Yazları 3 numaralı konum, kışları 2 numaralı konum tercih edilmelidir.

Bu sorunun yanıtını bitkiyi gözlemleyerek de elde edebilirsiniz. Yüksek ışıklanma olursa yapraklarda kısalma, kahverengileşme, sararma ve çiçek merkezinde yaprakların sıklaştığını görebilirsiniz.

İç mekanda salonun ortası, duvar dipleri gibi zayıf ışık alan bölgeler de yeterli ışıklanma olmadığı için yaprak sapında aşırı uzama, yukarı büyüme ve yaprakta kırılganlıklar görülür. Asıl önemlisi menekşe çiçek açmaz.
İpucu 1: Işıklanma ihtiyacı sağlanırken özellikle sıcak havalarda bitkinin pencere ve perde arasında kalıp yeterli ışık alırken yüksek sıcaklığa maruz kalması gibi bir durum yaşatılmamalıdır.
İpucu 2: Genelde pencere önlerinde kalorifer peteklerinin olduğu düşünülürse bu bölgede oluşabilecek yüksek sıcaklık ve kuraklığın menekşeleri olumsuz etkileyeceği unutulmamalıdır.

Evde menekşe bakimi

Evde menekşe bakimi

Menekşe bakımına nereden başlayalım?

Menekşe bakımı çok zor olmayan bir süreçtir ancak tüm bakım koşullarını yerine getirip birini eksik yaptığınızda tekrar tekrar başa dönmenizi gerektirecek kadarda ciddi bir konudur. Bu nedenle bakım saksı seçiminden başlayıp uzun yıllar yetiştirme evresini komple içerecek şekilde tasarlanmalıdır.

1- Saksı seçimi

Derin saksılar yerine yayvan ve geniş ağızlı saksılar tercih edilmelidir. Saksı genişliği bitki çapının 1/3 ü kadar olmalıdır. Saksı altında mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır, bu hayati önem taşır. Nem dengesi menekşeler için önemlidir bu nedenle seramik saksı tercihinde mutlaka sırlı saksılar tercih edilmeldir.

2- Menekşe toprağı nasıl olmalıdır.

Menekşe toprağı bahçenizden alıp saksıya dolduracağınız türden bir toprak değildir. Menekşe toprağı hafif olmalı, nem tutmalı, köklere bol oksijen sağlamalı ve pH 5.8- 6.5 arasında olmalıdır. Bu özellikleri sağlayacak toprağı perlit, vermikülit, ponza, torf, sphagnum yosunu gibi birçok malzemeyi karıştırarak hazırlayabilirsiniz.
Genel olarak kabul olmuş karışım 1 ölçek torf, 1 ölçek perlit veya ponza, 1 ölçek vermikülit şeklindedir.

3- Işıklandırma

Menekşeler aydınlık alanları severler ancak dik gelen güneş ışığından hoşlanmazlar. Perde arkasından veya jaluziden süzülen ışık çok idealdir. Pencereden 60-80 cm içeri uygun bir alana yerleştirilebilir. Çok içeri gitmek yetersiz ışıklanmaya neden olabilir. Menekşeyi konumlandırırken yaz kış ayrımı yapılmalıdır. Doğu penceresi genelde uygun bir konumdur çiçeklenmek için ihtiyacı olan güneşlenmeyi alırken yakıcı güneştende korunabilir. Işık yoğunluğuna göre batı ve kuzey pencereleride değerlendirilebilir.

Menekşe bakımı çok zor olmayan bir süreçtir ancak tüm bakım koşullarını yerine getirip birini eksik yaptığınızda tekrar tekrar başa dönmenizi gerektirecek kadarda ciddi bir konudur
Evde menekşe bakımı kaynak

4- Sıcaklık isteği

Menekşeler tropikal iklim bitkisidir bu nedenle dünyanın birçok bölgesinde iç mekanda yetiştirilmek zorundadır. En iyi gelişimlerini gündüz 21-27 C gece 16-21C derece civarında yaparlar. 15 C derecenin altı ve 27 C derecenin üstü sıcaklıklarda uzun süre kalırsa gelişimi yavaşlar.

5 Sulama

Afrika menekşesi bakımında en önemli konu sulamadır. İki sulama arasında toprak üstünün kurumasına müsade edilir. Bu çiçek oluşumunu teşvik eder. Sulama için oda sıcaklığında, klorsuz veya kloru uçurulmuş su kullanılır. Sulama saksı altlığından bol suyla yapılır. 10-15 dakika sonra saksı altlığında su kalmışsa boşaltılır.

6- Gübreleme

Menekşeler sürekli gelişim gösterirler bu nedenle sürekli gübre ihtiyaçları olur. Hazır menekşe gübresi kullanımında eğer musluk suyu kullanacaksanız ve suyunuz tuzluysa kutunun üzerinde yazan gübre kullanım miktarının 1/4 oranını kullanın. Çiçeklenme döneminde fosfor içeriği yüksek gübreler tercih edin.

7- İklimlendirme

Tropikal iklim bitkisi olduğu için nemli ortamları sever nem oranı enaz %50-60 civarı olmalıdır. Bu oranı kurak bölgelerde yakalamak güçtür bu nedenle nem tepsileri kullanılır ve bitkiler bir birine yakın konumlandırılır. Pencere ağızları, kapı kenarları gibi hava akımı yüksek yerler menekşeler için uygun değildir. Havadar ancak hava akımından (cereyan) etkilenmeyeceği yerler seçilmelidir.

Burada anlatılanlar temel bakım koşullarıdır. Daha derinlemesine bilgi sahibi olmak için aradığınız konunun konu başlıklarını inceleyebilirsiniz.
İpucu: Yılda 1 veya 2 kez toprak yenileme bitki gelişimini olumlu yönde etkiler. Bol çiçek için püf noktalardan biridir.

Afrika menekşesi orjini (Saintpaulia)

Afrika menekşesi orjini (Saintpaulia)

Afrika menekşesi Usambara dağı
Afrika dendiğinde bizim aklımıza ilk gelen aslanların avı, zürafa, fil, koşturmaca ve kırmızı toz bulutu oluyor. İsimdeki çağrışımla afrika menekşesini sıcak ve kurak bölgeye ait zannedip kaktüs ilgisi göstermeye çalışıyoruz. Oysa afrika menekşeleri doğu afrikada Kenya-Tanzanya sınırında Kilimanjaro ve Usambara dağlarında keşfedilmişlerdir. Bölge dağlık, yüksek nemli, tropik iklim özellikleri göstermektedir. Menekşe bu bölgede su kenarlarında, kaya diplerinde veya ağaç gölgelerinde yaşamaktadır. Afrika menekşesini keşfeden Alman valisi Baron Walter von Saint Paul-Illaire 1892 yılında ilk örnekleri Almanyaya göndermiş ve botanikçiler tarafından yeni bir tür olarak tescillenmesini sağlamıştır. Keşfinden 40 yıl sonra ilk melez afrika menekşeleri üretilmiş ve ticari değeri anlaşılmaya başlanmıştır. Gelişim sürecine girdikten sonra farklı çiçek renkleri, farklı yaprak renkleri ve çiçeklerinde büyümeler kaydedilmiş, sıcaklıklara daha dayanıklı hibrit menekşeler elde edildikten sonra evlerin vazgeçilmez çiçekleri arasına hızla yerleşmiştir.

Afrika menekşesinin doğal yaşam alanları
Google maps,e girerek afrika menekşesinin işaretli bölgelerdeki yaşam alanlarını inceleyebilirsiniz.

Menekşe saksisi nasil olmalidir

Menekşe saksısı

Afrika menekşeleri sürekli ama dengeli bir nem seviyesi isterler. Ani sıcaklık değişimleri, nem oranındaki ani düşmeler menekşeler için istenmeyen durumlardır. Köklerin fazla sulu ortamda kalması ise kök çürüklüğüne yol açar bu nedenle seçeciğiniz saksı tüm bu isteklere yanıt vermelidir. Menekşe kökleri yanlara doğru büyüme gösterirler bu nedenle yayvan ancak geniş ağızlı saksılardan hoşlanırlar.
Plastik menekşe saksısı
  • Yayvan, geniş ağızlı ve aşağı doğru daralmalıdır.
  • Mutlaka tahliye deliği olmalı
  • Altlığı geniş olmalı (Bol suyla sulama imkanı tanımalı)
  • Ani sıcaklık değişimlerinden etkilenmemeli
  • Nem dengesini bozmamalı. (Yanları açık seramik orkide saksısı, hypertufa vb. saksılar gibi)
  • Saksı boyutu yaprak çapının 1/3 ü kadar olmalı. Yapraklar arasındaki mesafe 30cm ise 10 cm lik saksı kullanılmalıdır.
Tüm bu istekler sağlandıktan sonra menekşelerin asıl amacı olan göz zevkimize uygun saksı seçimini düşünebilirsiniz. Eğer seramik saksı almak isterseniz sırlı saksıları tercih edin.