İzleyiciler

Afrika menekşesi üretimi

Afrika menekşesi üretimi

Afrika menekşesinin neden çok sevildiğini birçok kişi çiçeklerine bağlıyor. Bu bir nebze doğru olabilir belki hiç menekşe yetiştirmeyen kişiler dışardan böyle görebilirler. Ancak yetiştirme zevkini alanlarlar menekşe kardeşliğinin ne demek olduğunu çok iyi bilirler. Hibrit türler elde etmek için çabalamak, koleksiyon geliştirmek, sergilemek ve en güzeli paylaşma zevkini yaşamak ki bu menekşe kardeşliğinin temelini oluşturur tüm bu güzellikler sadece çiçeklere yüklenecek bir mutluluk değildir. Mutluluğun kaynağını anlamak için menekşe nasıl üretilir mutlaka öğrenmeniz gereken bir deneyimdir.


Menekşeler çeşitli yöntemlerle üretilebilirler. Tohumla, yaprak çeliğiyle, doku kültürüyle üretim gibi çeşitli yöntemler kullanılır. Tohumla üretim hibrit türler elde edileceği zaman kullanılacak bir yöntemdir burada ki konumuzun dışındadır. Çünkü tohumdan elde edilen bitkiler istenilen özellikleri taşımaz. Doku kültürü ve çelikle üretim örnek aldığımız bitkinin bire bir kopyası anlamına gelir. Dünyanın en büyük üretici seralarından, hobi amaçlı üreten üreticilere kadar en sık kullanılan yöntem yaprak çelikleriyle üretim şeklidir.

Yapraktan menekşe üretimi
Yapraktan menekşe üretimi iki yolla yapılır. Alınan yaprak çeliği suda köklendirilebilir veya doğrudan toprağa dikilebilir. Çelikleri suda köklendirerek toprağa aldığımızda adaptasyon süresi, oluşan köklerin çürümesi gibi olumsuzluklar nedeniyle biz doğrudan toprağa dikim yöntemini açıklayacağız.

Yapraktan menekşe üretimi

Çelik alma

Öncelikle sağlıklı bitkiler tercih ederek işe başlamalısınız. Çeliğin alınacağı bölge süreç için oldukça önemlidir. Bitkinin en dış yaprakları canlılığını yitirmiş yapraklardır, bitkinin merkezindeki yapraklar ise gelişimini henüz tamamlamamış yapraklardır. Bu nedenle alacağınız yaprak gelişimini tamamlamış, canlı renklere sahip genç yapraklardan olmalıdır. Bu yapraklar daha erken köklenirken daha fazla yavrularlar. Alınacak yaprak dipten yana bastırılarak kolayca kırılır.

Çelik alınacak genç ve olgun yapraklar

Dikime hazırlık

Yaprak sapı 3-4 cm uzunluğunda olacak şekilde, 45 derecelik açıyla kesilerek kısaltılır. Kesim için en uygun alet jilettir.


45 derecelik açıyla kesilmiş yaprak çelikleri

Köklendirme Ortamı

Köklendirme ortamı için en iyi karışım perlitin torfla yarı yarıya karışımından hazırlanmış köklendirme ortamıdır. 6-7 cm derinliğinde küçük saksılar idealdir. Ayran ve su bardakları bu iş için kullanılabilir.

Çeliklerin dikimi

Hazırladığınız saksıya toprak karışımını doldurun, dikeceğiniz yere kalem veya benzeri bir alet yardımıyla bastırarak 20-25mm derinlikte çukur açın. Yaprağı hafif yatırarak açtığınız deliğe koyun ve yanlardan toprakla kapatın. Dikimden sonra azar azar sulayarak toprağı nemlendirin. Sulamadan sonra güneşi doğrudan görmeyecek aydınlık, sıcak ve nemli bir alana yerleştirin. Mutfaklar genelde bu isteklere uygun alanlardır.

Menekşe çeliği yeni dikim

Bakım

Zaman zaman sulayarak, çamurlaştırmadan toprak nem dengesini koruyun. İlk iki üç hafta köklenme olana kadar gübreleme yapmayın, hafifçe yaprağa asılarak köklenmenin olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Köklenme gerçekleştikten sonra yaprak gelişimini teşvik etmek amacıyla azot değeri yüksek gübrelerle gübreleme yapın. Gübreleme dozu normal menekşe besleme dozunun üçte biri kadar olmalıdır.

Yavru menekşelerin ayrılması

Yavru yapraklar 6-8 cm olduğunda yeni saksıya taşıyabilirsiniz. Bazen tek köklenme olurken bazende çok sayıda köklenme olabilir. Saksısından çıkardığınızda farklı gövdelere sahip olduklarını görebilirsiniz. Kökleri temizleyerek her fideyi tek tek ayırın. Köksüz kaldı diye korkmayın yeniden köklenecekler. İçinden beğendiğiniz yavruyu seçerek asıl saksısına taşıyın ve normal menekşe diker gibi dikin. Yaprak çelikleri gibi yine doğrudan güneş görmeyecekleri, nemli, sıcak bir alana taşıyın. Yeni fideler için 7-8 cm derinlikte saksılar kullanın.

Menekşe topraği

Menekşe Toprağı

Afrika menekşesi toprağı; sulama, ortam ve saksıya bağlı olarak değişkenlik gösterir. Yetiştirme ortamları bir birinden farklı olduğundan herkezin kendine göre bir sır tarifi vardır. Sizin için en iyi tarifi bulmak, çeşitli denemeler ve bazı püf noktaları bilerek mümkün olacaktır.

Ben afrika menekşesi yetiştiremiyorum, menekşe bana gelmez gibi birçok yakınmaları duymuşsunuzdur. Aslında menekşe yetiştiremiyorum diye birşey sözkonusu bile olamaz ister hiç güneş görmeyen bir ofiste olun, ister çölde olun dünyanın her yerinde, her ortam da afrika menekşesi yetiştirebilirsiniz. Eğer bir menekşe ölüyorsa bunun muhtemel nedeninin yanlış sulamadan kaynaklandığını sulama konusunda anlatmıştık. Burada ise sulamayla iç içe olan ve sulama kaynaklı problemleri tetikleyen toprak konusunu açıklamaya çalışacağız. Eğer toprak, sulama yöntemi ve ortam arasında ki bağı iyi kurarsak hiçbir sorun olmadan çok uzun yıllar afrika menekşesi yetiştirebiliriz.
Dengeli bakım koşullarında afrika menekşesi

Öncelikle menekşe topraktan ne ister onu açıklamaya çalışalım

Afrika menekşeleri nemli toprağı sever.
Bu nedenle hazırlanan saksı harcında kullanılan malzemelerin nem tutma özelliği olmalıdır.

Afrika Menekşelerinin kökleri hassastır.
Bu nedenle toprak karışımı, köklerin kolayca gelişebilmesi için hafif olmalıdır.

Afrika Menekşeleri aşırı nemli ortamı sevmez.
Bu nedenle saksı karışımı geçirgen olmalıdır. Fazla suyu atan veya suyu bünyesinde tutup yavaş yavaş bırakan malzemeler toprak karışımına eklenmelidir.

Tüm bitkiler gibi Afrika Menekşelerinin kökleri de oksijene ihtiyaç duyar.
Saksı harcı hava geçişine müsade etmelidir.

Afrika menekşeleri hafif asidik ortam isterler.
Köklerin bazı besinleri alabilmesi için toprağın kimyasal özelliği önemlidir. Toprak hafif asidik olmalı asitlik derecesi pH la ifade edilen pH 5.8 - 6.5 arasında olmalıdır.

Bitkinin isteklerine bağlı olarak saksı harcımız da bazı niteliklere sahip olmalıdır.

  • Sulamalara ve zamana bağlı toprakta oturma yapmamalıdır. (Bugün hazırladığınız çok güzel bir saksı harcı 2-3 ay sonra sıkışıp bitkiyi boğabilir.)
  • Steril olmalı, hastalık barındırmamalıdır.
  • Saksı harcı sürekli nemli olacağından çürüme yaparak bozulmamalıdır.

Saksı harcında hangi malzemeler kullanılır?

Pomza: Beyaz renkli ve kahverengi-siyah renkli volkanik camsı bir taş. Hafif, gözenekli ve kimyasal olarak bozulmayan bir yapısı var. Nem tutucu, hava sağlama ve kararlılık özelliklerinden faydalanılır.

Perlit: Beyaz renkli yine camsı bir kayaç. Çok küçük gözeneklere sahip. Pomzadan biraz daha hafif. Fiziksel ve kimyasal benzerlikleri aynı. Üretiminde ekstra enerji harcandığından pomzaya göre biraz daha pahalı.

Vermikülit: Isıtıldığında hacminin 15 katı kadar genişleyebilen camsı bir kayaçtır. İyi su tutma ve havalanma özelliği vardır.

Torf: Bitki artıklarının üst üste birikerek uzun yıllar süren bir süreç sonunda çürüyerek oluşturduğu organik madde. İthal torflar yerli torflara, kahverengi torflar siyah torflara göre daha performanslı bunu dikkate almanız önerilir.

Sphagnum yosunu: Bataklıklarda yetişen bir çeşit yosun. Ağırlığının 20 katı kadar su tutabilir, sünger gibi hafif bir malzemedir. Bünyesindeki bazı bileşikler hastalıklara karşı bitkinin doğal direnç göstermesini sağlar. Pahalı ve ulaşılması zordur. Afrika menekşesi için birinci derecede önemlidir.

Odun kömürü: Odunun havasız ortamda yakılmasıyla oluşan organik bir materyal. Mangal kömürü olarak piyasada bolca bulabilirsiniz. Gözenekli yapısıyla su tutan, hafif, kimyasal yapısıyla kararlı ve mantari hastalıklara karşı etkili bir malzemedir.

Kompost: Bitki veya hayvan atıklarının yığınlar halinde biriktirilerek bakterilerce ayrıştırılması sonucu oluşan organik bir materyal. Daha çok gübre ihtiyacını organik yollarla karşılamak isteyenler için uygun bir malzeme.

Yukarıda sayılan materyallere ek çok farklı tercihler yapılabilir. Benim yolumun üstünde pomza dağı olduğu ve dekoratif özelliğini sevdiğim için daha çok pomzayı tercih ediyorum. Dağ yürüyüşüne gittiğimde kayalara yapışmış yosunları topluyorum çok hafif ve kolay kolay çökme yapmıyorlar. Sizde bölgenizdeki benzer olanakları araştırarak kendi karışımlarınızda kullanabilirsiniz.

Gördüğünüz gibi afrika menekşesi toprağı bahçeden alıp saksıya doldurduğunuz bir toprak değil. Bazı özellikleri taşımalıdır ki bitkiyle uyum sağlasın. Yukarıda anlatılanlar çok karışık gelebilir, konuyu detaylı aktarmama rağmen işi basitleştirmek adına dünya çapında yetiştiricilerin başarıyla kullandığı ve ülkemizde menekşe severlerce fikir alışverişiyle geliştirilen çeşitli toprak karışım reçeteleri vereceğim. Reçeteleri takip ederek kendi karışımlarınızı hazırlayabilir, küçük küçük değişiklikler yaparak kendi mükemmel saksı tarifinizi geliştirebilirsiniz.
İpucu1: Perlit, pomza, vermikülit, odun kömürü ve kullanacağınız diğer malzemelerin tane boyutu yaklaşık 3-5 mm civarı olmalıdır.
İpucu2: Başarı için genel kabul görmüş uygulama karışımlarda tane boyutu nemli bölgelere doğru büyürken, kurak iklimlere doğru küçülmelidir.
İpucu3: Neden hazır menekşe toprağı önerilmiyor diye sorabilirsiniz. Ticari topraklar genel olarak üretiliyor her ortama uygun olmuyor. Malzeme sorunu çekerseniz hazır menekşe toprağı tercih edilebilir.
İpucu 4: Sphagnum moss ve torf sık sık karıştırılan materyallerdir. Her ikiside bataklık kökenlidir ancak sphagnum moss bataklık üstlerinde, torf ise çökme sonucu bataklık diplerinde havasız ortamda oluşur. Sphagnum mossun bu özelliği bile kendisini çok üstün kılar. Hastalıklarla mücadelede doğal bileşenler içermesi oksijenli ortamda oluşmasından kaynaklanır.  

Saksı harcı tarifleri

1- Klasik karışım: Bu karışım topraksız bir karışım. Fitilli sulamalar için AVSA ,nın önerisi. Dünyanın her yerinde iyi sonuçlar elde edilmiş
Menekşe toprağı
  • 1/3 ölçek perlit
  • 1/3 ölçek vermikülit
  • 1/3 ölçek sphagnum torfu
2- Standart karışım
Dünyada ve ülkemizde başarılı sonuçlar alınmış bir tarif.
  • 2 ölçü Sphagnum torfu
  • 2 ölçü perlit
  • 1 ölçü vermikulit
3- Fisher,in toprak formulü: Bu formül Kanada,da çok iyi çalışan, yarışmalarda derece yapan yetiştiricilerin kullandığı formül. AVCA resmi sitesinin önerisidir.
  • 2 litre sterilize humuslu toprak
  • 2 litre vermikülit
  • 2 litre perlit
  • 2 litre ince taneli odun kömürü
  • 8 litre sphagnum yosunu
  • 4 litre su
Kimyasallar:Karıştırılıp serpilecek
  • 250 ml kemik unu
  • 250 ml dolomit
  • 15 ml Fermate veya Ferbam (Mantar ilacı captan,da olabilir)

Menekşe sulama

Menekşe sulama

Bitki gelişimi, çiçek oluşumu ve hastalıklara karşı direnç için sulama afrika menekşesi bakımının en önemli bakım unsurudur. Eğer bir menekşe ölüyorsa bunun muhtemel nedeni hatalı sulamadır.

Menekşe sulama

Menekşeyi toprak üstünden mi, altından mı sulamalıyım?

Bu konuda bazı yetiştiriciler üstten yada alttan sulamanın farketmediğini düşünüyorlar. Yapılan araştırmalar ve tecrübelerim alttan sulamanın daha avantajlı olduğu yönünde. Üstten sulamanın bazı zararlı yönleri var. Öncelikle toprak üstünde tuz birikmesine neden oluyor. Tuz birikimi kök boğazı hastalıklarına davetiye çıkarıyor. Sürekli üstten sulama da toprak oturması yaşanıyor ve saksı harcı sıkışarak bitkiyi boğuyor. Bunların dışında belki en önemli zararı yapraklara su değme riski taşıyorki görsel açıdan ve yaprak sağlığı için büyük önem taşıyor. Yapraklar da kalan damlacıklar beyaz lekeler ve parlak ışıkta yaprak delinmelerine neden olabiliyor.

Alttan yada üstten nasıl sulama yaparsanız yapın dikkat edilmesi gereken asıl konu oda sıcaklığında su kullanmak olmalıdır. Soğuk suyla yapılan sulama köklerde ani şok yapıp yapraklarda halka şeklinde sararmalara ve beneklenmelere yol açar. Bu hasarlanma özellikle üstten yapılan sulamalarda daha fazla olur.
Önemli: Saksı tabanında fazla suyu atmak için mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır.

Menekşe sulama da nasıl su kullanmalıyım?
Soğuk su zararı

Menekşe kökleri hassas bitkilerdir. Bu nedenle sulama suyu önem kazanır. Çok tuzlu, sert ve soğuk sular kesinlikle kullanılmamalıdır. Soğuk su yapraklarda sararmaya, tuzlu ve sert sular beslenme bozukluğuna, köklerde çürümeye neden olur. Bunun yanında ekstra arıtılmış sular, kar yağmur suyu, kaynak sular gibi yumuşak sular da menekşe sulamak için uygun sular değildir. Menekşeler hafif tuzlu sulardan hoşlanırlar sanıyorum en güzel yanlarından biri de bu hemen hemen tüm şehir şebeke suları afrika menekşesi sulamak için ideal sulardır. 
Önemli: Oda sıcaklığında klorsuz su kullanın.
  • Menekşe için ideal sulama suyu tuz değeri ( ec 1 ) ms/cm = 700 ppm
  • Kar yağmur suyu (ec 0,1)
  • Kaynak suları (ec 0,25)
  • Şebeke suları (ec 0,6)

Şebeke suyunu nasıl kullanmalıyım?

Şebeke suyu klor içerir yüksek klor yaprak gelişimini olumsuz etkilerken çiçek oluşumunu azaltır. Bunun için şebeke suyu alındıktan sonra ağzı geniş kapta 1 gün bekletilerek klorun uçması sağlanır.

Sulama zamanını nasıl anlarım ve ne zaman yapmalıyım?

Afrika menekşesi doğal ortamı gereği toprağının sürekli nemli olmasını ister. Nemden kasıt sulu bir ortam değildir eğer ortam sulu olursa menekşe kökleri çürüyecek ve susuz kalmış gibi solacaktır. Bitkinin su isteği yaz kış farklılık gösterir. Yazın sık ve bol sulama ihtiyacı varken kışın daha az ve seyrek sulanması gerekir. Genel olarak kabul görmüş uygulama parmağınızla toprağı kontrol ettiğinizde toprak yüzeyi kuruysa sulama zamanı gelmiş demektir. İki sulama arasında toprak yüzeyinin kuruması gerektiği unutulmamalıdır. Bu çiçeklenmeyi teşvik etmek için önemli bir noktadır. En uygun sulama zamanı sabah saatleridir. Kapalı havalar ve geceleri yapılan sulamalar mantari hastalık riski taşır.

Sulamayı nasıl yapmalıyım?

Klasik sulama yapıyorsanız saksı altlığını suyla doldurun eksildikçe ilave edin. 15-20 dakika kadar suyu çekmesini bekleyin altlıkta kalan suyu boşaltın.

Sulama bitki büyüklüğü, saksı harcı, saksı ve ortama göre değşiklik gösterebilir. Bu nedenle sulama alışkanlığınızı bitki, ortam ve kendiniz arasın da dengeye getirmelisiniz. Bakımı tam manasıyla öğrenene kadar zaman zaman parmağınızla saksı harcını kontrol etmeniz büyük avantaj sağlayacaktır.

Sulama için otomatik sulama sistemleri mi kullanmalıyım, yoksa klasik sulamayı mı tercih etmeliyim?

Menekşeler dengeli bir nem ihtiyacı duyarlar bunu sağlamak için otomatik sulamalı saksılar, iple sulama, hydroponic sistemler gibi çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu sistemler insan faktörünü en aza indirip nem dengesini korumayı amaç edinmişlerdir. Otomatik sulamalı saksılar sulamayı unutanlar için çok avantajlıdır. Dekoratif özellikleri, fazla alan kaplamaları ve fiyatı dezavantajlarıdır. Klasik sulama menekşeyle yakından ilgilenmek isteyenlerin ve özellikle dekoratif özelliğe önem verenlerin tercih ettiği bir yöntemdir.

Afrika menekşesi kaynaklari

Tavsiye ettiğim kaynaklar afrika menekşesi hakkında bilgi edinebileceğiniz ve paylaşım yapabileceğiniz siteler. Rus ve Amerikan sitelerini inceleyerek ne kadar ilerlediklerine şahit olabilirsiniz.
Asıl kaynak Usambara dağı / Kenya wikipedia.org

http://afrikameneksesi.freeforums.org
Bu siteyi en üste koymamın sebebi sitenin ülkemizin afrika menekşesi yetiştiricileri için en önemli bilgi kaynağı ve paylaşım platformu olması. Mutlaka ziyaret edilmesi gerektiğini düşünüyorum.

http://avsa.org
African Violet Society of America Dünyadaki en organize afrika yetiştirici birliği. Yarışmalar, organizasyonlar, tartışmalar yapılıyor. Yetiştiriciler kendi deneyimlerini makale haline getirerek diğer yetiştiricilere bilgi aktarıyor. Düzenli olarak çıkan dergileri var. Siteyi ziyaret etmeniz önerilir.

http://forum.african-violet.eu
Avrupalı afrika menekşesi üreticilerinin fikir paylaştığı bir forum. Üyelerinden türk yetiştiriciler de var.

http://violets.ru/photos/gallery.php?sort=date
Rus üreticilerden bahsettik bu sitede önemli bilgi kaynağı ve daha önemlisi gen kaynağı deposu.

http://www.senpolia-anna.com.ua/catalog.php?p=2&s=&n=3&i=&r=0&c=0
Ukraynalı bir koleksiyoner. Resimleri çok güzel baktıkça şundanda olsa bundan da olsa diyebilieceğiniz harika menekşelere sahip.

http://www.flowersdream.ru/senp.php
Başka bir Rus üretici. Yine geniş bir koleksiyon.

http://www.meneksecibaba.com
Site ismi yeterince açıklayıcı. Sitede sitemize benzer çeşitli bilgiler bulabilirsiniz.

http://www.orkidebakimi.com
Daha önce orkide bakımı sitesini hazırlarken menekşeyi çok sevdiğimi belirtmiştim. Orada konuları açıklarken menekşe bakmıyla ilgili çok referanslar vermiştik. Şimdide menekşe bakımı için aynı referansı verebiliriz. İki siteyi okuyarak tropikal çiçeklerin bakımı hakkında fikir edinebilirsiniz.

http://www.hobibahcesi.com/2011/06/organik-saksi-topragi.html
Bu sitede menekşe bakımıyla ilgili bilgiler olduğu gibi esas önemli başlıklar saksı toprağı altında. Organik ve inorganik saksı toprağı materyalleri hakkında geniş bilgiler bulabilirsiniz.

http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Saintpaulia%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi.pdf
Milli eğitimin afrika menekşesi bakımıyla ilgili hazırladığı bir döküman.

Afrika menekşesi nasil çiçek açtirilir

Afrika menekşesi nasıl çiçek açtırılır?

Afrika menekşeleri uygun şartlar sağlandığında yılın 12 ayı çiçekli kalabilirler. Zaman zaman dinlenme dönemi yaşasa da uzun süredir çiçek açmıyorsa bunun çeşitli nedenleri olabilir.
Afrika menekşesi nasıl çiçek açtırılır

1- Işık

Sağlıklı bir menekşenin çiçek açmamasının en temel nedenlerinden biri ışık ihitiyacıdır. Menekşe doğrudan güneş ışığından hoşlanmaz ancak gölge alanlarda da çiçeklenme sorunu yaşar. Yeterli ışık alacağı bir konuma alınarak sorun giderilir.

2- Nem

Menekşeler nemli ve havadar ortamlardan hoşlanır. Ortam nemi düşük olduğunda ve yetersiz sulama da tomurcuk oluşumu olumsuz etkilenir. Sulama rejimi yeniden değerlendirilmeli ve ortam nemi düşükse nem artırılmalıdır.

3- Hastalık, yapraklarda sararma vb...

Böcek saldırısı veya mantari hastalıklar da bitkinin genel durumunu etkileyeceğinden çiçeklenmeyi olumsuz etkileyecektir. Yapraklar zaman zaman kontrol edilerek değişimler gözlenmeli hastalıkla mücadele edilmelidir.

4- Saksı büyüklüğü

Menekşe saksı büyüklüğünden etkilenen bir bitkidir. İhtiyacından büyük saksılara dikildiğinde kökleri saksıyı kaplayana kadar çiçek açmaz. Saksı büyüklüğü bitki çapının üçte biri olacak şekilde ayarlanmalıdır. Saksı değişimi yapılarak bu durum giderilmelidir.

5- Gübre noksanlığı

Bitkiler ihtiyacı olan besinleri alarak gelişim sağlar ve çiçek açarlar. Menekşe yıl boyu faaliyet gösterip çiçek açtığı için düzenli olarak gübrelenmesi gerekir. Özellikle fitilli sulama ve kendinden sulamalı saksılar için hazırlanan harçlarda yeterli besin elementleri olmayacağından mutlaka gübrelenmesi gerekmektedir. Gübre noksanlığı çiçeklerin kısa ömürlü olmasına neden olabileceği gibi gelişimi olumsuz etkileyecektir.

6- Sıcaklık

Afrika menekşesi düşük sıcaklıklara fazla toleranslı bir bitki değildir. Yüksek sıcaklıklara ise toleransı daha fazla olmasına karşın vereceği ilk tepki çiçeklerini dökmek ve tomurcuk üretimini durdurmak olacaktır. Sıcaklık isteğine uygun alanlara taşınarak durum giderilir.

7- Saksı toprağının eskimesi

Tuzlanma, çürüme, köklerin kalabalıklaşması, hava kanallarının dolması vb. nedenlerle toprak yorgunluğu diye tabir edilen bir durum oluşur. Menekşe toprağını yılda 1 veya 2 kez değiştirmek çiçek oluşumunu teşvik eder.

8- Kaz boynu

Menekşenin yaşı büyüdükçe kaz boynu diye tabir edilen bir görüntü oluşur. Bu durumda gövde toprak seviyesinden yukarda kalır. Giderek yapraklar merkezde toplanır ve çiçeklenme olmaz. Böyle bir durumda yaşlı yapraklar temizlenmeli, gövdede tuz birikimi varsa keskin bıçak yardımıyla temizlenmeli ve yaprakların hemen altından gövde kesilerek yeniden dikilmelidir. Dikim işleminde yavru menekşelerin dikimi prosedürüne uygun hareket edilmelidir.

Kaz boynu

9- Bakım

Genel olarak yapılması gereken bazı bakımlarda çiçeklenmeyi teşvik eder. Özellikle kurak bölgelerde sararmış dış yapraklar, kurumuş çiçek sapları gereksiz yere nem kaybına yol açar. Budama yapılarak bu kısımlar uzaklaştırılmalıdır.
Altın kural: Genç menekşeler daha fazla çiçek üretir.
Işıklandırma için detaylı bilgi

Afrika menekşesi ışık ihtiyacı

Afrika menekşesi ışık ihtiyacı

Afrika menekşesi bakımında çiçekler tüm yıl boyunca yapılan bakımlara karşılık alınan en güzel hediyedir. Işık bu hediyenin temel kaynağını oluşturur. Bitkilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri için ışığa ihtiyaçları vardır. Işıktan aldıkları enerjiyle fotosentez yaparak dokularını yeniler, gelişim sağlar, çiçek üretirler. Afrika menekşesinin ihtiyacı olan enerjiyi alabilmesi için günlük enaz 8-10 saat yeter yoğunlukta ışıklanması gerekir.


Afrika menekşesi perde arkası konumlama
Afrika menekşesi için doğru konumu seçmek önemli bir süreçtir. Bunun için ev yada ofisin konumu önemlidir. Bazen pencere önlerinde binalar, ağaçlar veya tepeler gibi çeşitli yapılar olabilir. Bu nedenle her ortam için farklı ışıklanma koşulları oluşur. Afrika menekşesi için doğru ışıklanma aydınlık ancak doğrudan güneş ışınlarının ulaşamadığı alanlardır. Güneydoğudan, güneybatıya doğru yüksek ışıklanma olan alanlarda menekşe kesinlikle doğrudan güneşe maruz bırakılmamalıdır. Bu alanlarda tül perde arkası ve pencereden biraz daha içerde bir konum seçilmelidir. Doğu ve batı pencereleri yakıcı güneş ışınlarını almadığı mevsimlerde bitkinin doğrudan güneş ışınlarını alacağı şekilde yerleştirilebilir. Özellikle doğu penceresi sabah erken saatlerde güneşi aldığı, diğer saatlerde aydınlık kalıp dik gelen ışınlardan korunduğu için çok idealdir.

Her ortam menekşe için yeterli ışık sağlamayabilir özellikle zemin katlar ve ofisler yeterli ışığı alamayabilir. Menekşe yeterli ışığı alamıyorsa bunun için üzülmenize gerek yok yapay ışıkla pencere önünden daha iyi büyüme imkanı sağlanabilir. Afrika menekşesinin yapay ışıkla yeterli büyümeyi sağlayabilmesi için günlük 12-16 saat civarı ışıklanması gerekmektedir. Günün kalan kısmında karanlıkta olması çiçeklenmeyi teşvik etmek için gerekli doğal sürecin bir parçasıdır. Zaman saatleri ile gerekli ayarlamayı yapmak çok kolaydır. 40 watt lık 2 adet gün ışığı floresan lamba sizin için ideal bir yetiştirme ortamı sağlayacaktır. Menekşeler floresan lambaların tam altına gelecek şekilde ve 30-40 cm yükseklik olacak şekilde konumlandırılmalıdır. Aşağıdaki resimde ticari olarak satılan örnek bir afrika menekşesi yetiştirme sistemini görebilirsiniz.
40 watt 4 adet doğal ışık floresan her katta 2 adet
Toplam yükseklik 120 cm kaynak

Menekşe için doğru yeri seçtiğimi anlamanın yolu var mı?

Bunun için pratik bir çözüm var menekşeyi yerleştirdiğiniz alana ışığın en yoğun geldiği zaman beyaz bir kağıt tutun. Elinizi ışığın geldiği yöne gelecek şekilde kağıdın 30cm üzerine tutun. Altta oluşan görüntü belirgin bir gölge ise doğru konum seçilmiştir. Koyu gölge aşırı ışıklanma, hafif gölge olması ise yetersiz ışıklanmaya işaret eder.

Afrika menekşesi ışık ihtiyacı
Işıklanma seviyelerini güneşli (1), yarı güneşli (2), aydınlık (3), yarı gölge (4), gölge (5) olarak 5 gruba ayırdığımızda menekşe için doğru ışıklanma yarı güneşli ve aydınlık konumudur. Yazları 3 numaralı konum, kışları 2 numaralı konum tercih edilmelidir.

Bu sorunun yanıtını bitkiyi gözlemleyerek de elde edebilirsiniz. Yüksek ışıklanma olursa yapraklarda kısalma, kahverengileşme, sararma ve çiçek merkezinde yaprakların sıklaştığını görebilirsiniz.

İç mekanda salonun ortası, duvar dipleri gibi zayıf ışık alan bölgeler de yeterli ışıklanma olmadığı için yaprak sapında aşırı uzama, yukarı büyüme ve yaprakta kırılganlıklar görülür. Asıl önemlisi menekşe çiçek açmaz.
İpucu 1: Işıklanma ihtiyacı sağlanırken özellikle sıcak havalarda bitkinin pencere ve perde arasında kalıp yeterli ışık alırken yüksek sıcaklığa maruz kalması gibi bir durum yaşatılmamalıdır.
İpucu 2: Genelde pencere önlerinde kalorifer peteklerinin olduğu düşünülürse bu bölgede oluşabilecek yüksek sıcaklık ve kuraklığın menekşeleri olumsuz etkileyeceği unutulmamalıdır.

Evde menekşe bakimi

Evde menekşe bakimi

Menekşe bakımına nereden başlayalım?

Menekşe bakımı çok zor olmayan bir süreçtir ancak tüm bakım koşullarını yerine getirip birini eksik yaptığınızda tekrar tekrar başa dönmenizi gerektirecek kadarda ciddi bir konudur. Bu nedenle bakım saksı seçiminden başlayıp uzun yıllar yetiştirme evresini komple içerecek şekilde tasarlanmalıdır.

1- Saksı seçimi

Derin saksılar yerine yayvan ve geniş ağızlı saksılar tercih edilmelidir. Saksı genişliği bitki çapının 1/3 ü kadar olmalıdır. Saksı altında mutlaka drenaj deliği bulunmalıdır, bu hayati önem taşır. Nem dengesi menekşeler için önemlidir bu nedenle seramik saksı tercihinde mutlaka sırlı saksılar tercih edilmeldir.

2- Menekşe toprağı nasıl olmalıdır.

Menekşe toprağı bahçenizden alıp saksıya dolduracağınız türden bir toprak değildir. Menekşe toprağı hafif olmalı, nem tutmalı, köklere bol oksijen sağlamalı ve pH 5.8- 6.5 arasında olmalıdır. Bu özellikleri sağlayacak toprağı perlit, vermikülit, ponza, torf, sphagnum yosunu gibi birçok malzemeyi karıştırarak hazırlayabilirsiniz.
Genel olarak kabul olmuş karışım 1 ölçek torf, 1 ölçek perlit veya ponza, 1 ölçek vermikülit şeklindedir.

3- Işıklandırma

Menekşeler aydınlık alanları severler ancak dik gelen güneş ışığından hoşlanmazlar. Perde arkasından veya jaluziden süzülen ışık çok idealdir. Pencereden 60-80 cm içeri uygun bir alana yerleştirilebilir. Çok içeri gitmek yetersiz ışıklanmaya neden olabilir. Menekşeyi konumlandırırken yaz kış ayrımı yapılmalıdır. Doğu penceresi genelde uygun bir konumdur çiçeklenmek için ihtiyacı olan güneşlenmeyi alırken yakıcı güneştende korunabilir. Işık yoğunluğuna göre batı ve kuzey pencereleride değerlendirilebilir.

Menekşe bakımı çok zor olmayan bir süreçtir ancak tüm bakım koşullarını yerine getirip birini eksik yaptığınızda tekrar tekrar başa dönmenizi gerektirecek kadarda ciddi bir konudur
Evde menekşe bakımı kaynak

4- Sıcaklık isteği

Menekşeler tropikal iklim bitkisidir bu nedenle dünyanın birçok bölgesinde iç mekanda yetiştirilmek zorundadır. En iyi gelişimlerini gündüz 21-27 C gece 16-21C derece civarında yaparlar. 15 C derecenin altı ve 27 C derecenin üstü sıcaklıklarda uzun süre kalırsa gelişimi yavaşlar.

5 Sulama

Afrika menekşesi bakımında en önemli konu sulamadır. İki sulama arasında toprak üstünün kurumasına müsade edilir. Bu çiçek oluşumunu teşvik eder. Sulama için oda sıcaklığında, klorsuz veya kloru uçurulmuş su kullanılır. Sulama saksı altlığından bol suyla yapılır. 10-15 dakika sonra saksı altlığında su kalmışsa boşaltılır.

6- Gübreleme

Menekşeler sürekli gelişim gösterirler bu nedenle sürekli gübre ihtiyaçları olur. Hazır menekşe gübresi kullanımında eğer musluk suyu kullanacaksanız ve suyunuz tuzluysa kutunun üzerinde yazan gübre kullanım miktarının 1/4 oranını kullanın. Çiçeklenme döneminde fosfor içeriği yüksek gübreler tercih edin.

7- İklimlendirme

Tropikal iklim bitkisi olduğu için nemli ortamları sever nem oranı enaz %50-60 civarı olmalıdır. Bu oranı kurak bölgelerde yakalamak güçtür bu nedenle nem tepsileri kullanılır ve bitkiler bir birine yakın konumlandırılır. Pencere ağızları, kapı kenarları gibi hava akımı yüksek yerler menekşeler için uygun değildir. Havadar ancak hava akımından (cereyan) etkilenmeyeceği yerler seçilmelidir.

Burada anlatılanlar temel bakım koşullarıdır. Daha derinlemesine bilgi sahibi olmak için aradığınız konunun konu başlıklarını inceleyebilirsiniz.
İpucu: Yılda 1 veya 2 kez toprak yenileme bitki gelişimini olumlu yönde etkiler. Bol çiçek için püf noktalardan biridir.

Afrika menekşesi orjini (Saintpaulia)

Afrika menekşesi orjini (Saintpaulia)

Afrika menekşesi Usambara dağı
Afrika dendiğinde bizim aklımıza ilk gelen aslanların avı, zürafa, fil, koşturmaca ve kırmızı toz bulutu oluyor. İsimdeki çağrışımla afrika menekşesini sıcak ve kurak bölgeye ait zannedip kaktüs ilgisi göstermeye çalışıyoruz. Oysa afrika menekşeleri doğu afrikada Kenya-Tanzanya sınırında Kilimanjaro ve Usambara dağlarında keşfedilmişlerdir. Bölge dağlık, yüksek nemli, tropik iklim özellikleri göstermektedir. Menekşe bu bölgede su kenarlarında, kaya diplerinde veya ağaç gölgelerinde yaşamaktadır. Afrika menekşesini keşfeden Alman valisi Baron Walter von Saint Paul-Illaire 1892 yılında ilk örnekleri Almanyaya göndermiş ve botanikçiler tarafından yeni bir tür olarak tescillenmesini sağlamıştır. Keşfinden 40 yıl sonra ilk melez afrika menekşeleri üretilmiş ve ticari değeri anlaşılmaya başlanmıştır. Gelişim sürecine girdikten sonra farklı çiçek renkleri, farklı yaprak renkleri ve çiçeklerinde büyümeler kaydedilmiş, sıcaklıklara daha dayanıklı hibrit menekşeler elde edildikten sonra evlerin vazgeçilmez çiçekleri arasına hızla yerleşmiştir.

Afrika menekşesinin doğal yaşam alanları
Google maps,e girerek afrika menekşesinin işaretli bölgelerdeki yaşam alanlarını inceleyebilirsiniz.

Menekşe saksisi nasil olmalidir

Menekşe saksısı

Afrika menekşeleri sürekli ama dengeli bir nem seviyesi isterler. Ani sıcaklık değişimleri, nem oranındaki ani düşmeler menekşeler için istenmeyen durumlardır. Köklerin fazla sulu ortamda kalması ise kök çürüklüğüne yol açar bu nedenle seçeciğiniz saksı tüm bu isteklere yanıt vermelidir. Menekşe kökleri yanlara doğru büyüme gösterirler bu nedenle yayvan ancak geniş ağızlı saksılardan hoşlanırlar.
Plastik menekşe saksısı
  • Yayvan, geniş ağızlı ve aşağı doğru daralmalıdır.
  • Mutlaka tahliye deliği olmalı
  • Altlığı geniş olmalı (Bol suyla sulama imkanı tanımalı)
  • Ani sıcaklık değişimlerinden etkilenmemeli
  • Nem dengesini bozmamalı. (Yanları açık seramik orkide saksısı, hypertufa vb. saksılar gibi)
  • Saksı boyutu yaprak çapının 1/3 ü kadar olmalı. Yapraklar arasındaki mesafe 30cm ise 10 cm lik saksı kullanılmalıdır.
Tüm bu istekler sağlandıktan sonra menekşelerin asıl amacı olan göz zevkimize uygun saksı seçimini düşünebilirsiniz. Eğer seramik saksı almak isterseniz sırlı saksıları tercih edin.