İzleyiciler

Menekşe Bakimi

Afrika menekşesi çiçeği

Hoşgeldiniz

Menekşe bakımı için gerekli tüm bilgileri bulabileceğiniz sitemize hoşgeldiniz.

Ülkemizin en sevilen salon çiçeklerinden biri afrika menekşesi. Neredeyse herkezin evde veya ofiste mutlaka bir afrika menekşesi deneyimi olmuştur. Afrika menekşesinin ülkemizde bu denli çok sevilmesinin nedeni muhteşem çiçekleri, yıl boyu çiçek açması ve asıl önemlisi bir yaprağıyla paylaşabileceğiniz bir sevgi çiçeği olmasıdır.

Afrika menekşeleri her mevsim çiçek açabilen, özellikle sonbahardan yaza kadar olan 9 aylık dönemde yoğun çiçekli kalan bitkilerdir. Günümüzde çiçeklerinin çok farklı renkleri olsada klasik menekşe Kayahan,ın şarkısına konu olan mor menekşedir. Yeni üretilen hibrit türler çiçek renklerini çoğalttığı gibi yaprak desen ve dizilişinin de değişmesini sağlamıştır. Afrika menekşesi deyince herkezin aklına Afrika geliyor olabilir ancak bugün çiçeğin hakkını veren  iki ülke Rusya ve Amerikadır. Kışları rus evlerini şenlendiren afrika menekşesi çok sayıda hibrit türün üretildiği bir ülkedir.  Amerikalı yetiştiriciler hibrit tür üretiminin yanında evde menekşe yetiştirme üzerine uzmanlaşmış bu alanda Rus yetiştiricilerin bir adım önüne geçmişlerdir.

Afrika menekşesi bizim için yeni değil ancak istediğimiz renk ve desenlere ulaşmamız zor bir süreç. Henüz kendi hibritlerimizi üretecek düzeye gelemedik. Ülkemize son yıllarda ticari yolla yeni renkler girmiş olsada çoğu afrika menekşesi elden ele geçerek çoğaltılmaktadır. Arkadaş toplantıları, tanıdıklar vasıtasıyla nadir bulunan menekşeleri edindiğimiz de asıl konu çiçeği yetiştirmek ve korumak olur. Sitemiz afrika menekşesi bakımını herkezin anlayacağı şekilde düzenleyerek menekşelerin nasıl uzun yıllar yetiştirilebileceğini açıklamaya çalışacaktır.

Site kullanımı

Site afrika menekşesi yetiştiricileri için gerekli tüm bilgileri bir bütün içerisinde sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Dünyanın neresinde olursanız olun afrika menekşesi aynı ihtiyaçları duyar. Bu nedenle tek yapmanız gereken bitkinin ihtiyaçlarına nasıl karşılık vereceğinizi öğrenmektir. Ülkemizin çok farklı coğrafi özellikler göstermesi afrika menekşesi bakımında bölgeden bölgeye farklı uygulamalar yapmamızı gerektirebilir. Bu nedenle sulama, gübreleme, ışıklandırma, toprak seçimi, saksı seçimi, nem dengesi, üretim ve hastalıklar gibi konular temel ihtiyaçlara bağlı kalmak şartıyla esnek bir anlatım dili kullanılarak anlatılacaktır. Çiçek bakımı enteresan bir bütünlüktür. Kimi işinden dolayı, kimi çocuklarından, kimi de unutkanlıktan çiçeklerine bakamayabilir. Bunun tam terside söz konusudur hergün sulamaktan, çiçeklerini izlemekten, kuruyan yaprakları temizlemekten hoşlananlarda olur. Anlatım esnekliğinin faydası çiçek, ortam ve yetiştirci arasında uyum sağlayarak en iyi bakım koşullarını oluşturma amacını gütmektedir. Sizin yapmanız gereken kendi koşullarınıza uygun kendi bakım yönteminizi geliştirmektir. Sitemiz bunun için size rehberlik edecektir.

Siteden bazı başlıklar

Evde menekşe bakımı nasıl yapılır?

Temel düzeyde menekşe bakımıyla ilgili bilgiler bulabilirsiniz. Eğer menekşe bakımını yeni öğreniyorsanız buradan başlayabilirsiniz.

Afrika menekşesi nasıl çiçek açtırılır?

Menekşenin en güzel özelliği olan muhteşem çiçeklerinden mahrum kalmayım diyorsanız bu konuyu mutlaka okuyun.

Afrika menekşesi tarihi

Menekşe bakımına belki buradan başlamak daha doğru olabilir. Çiçeğin keşfinden günümüze kadar olan gelişimi hakında bilgi sahibi olacağınız gibi doğal yaşam alanlarınıda öğreneceksiniz.

Afrika menekşesi üretimi

Menekşe üretiminin ana hatlarını ve özellikle yapraktan menekşe üretimini aşama aşama takip edebilirsiniz. Üreten insan mutlu olur. Mutluluğu paylaşmak için ilk adımı buradan atabilirsiniz.

Afrika menekşesi hastalıkları

En yaygın afrika menekşesi hastalıkları ve bakım problemleri kendi altında gruplanarak ayrıntılı şekilde anlatıldı. Hastalık tarifi, teşhis ve tedavi için gerekli tüm bilgileri bulabileceğiniz gibi hastalıklardan korunma yollarını da farklı başlıklar altında bulabilirsiniz. Tüm hastalıkları ana başlıktan takip edebilirsiniz.

Menekşe toprağı

Menekşe bakımını öğrendikçe göreceğiniz üzere neredeyse herşeyin temelini toprak seçimi oluşturuyor. Hastalık kontrolünden, iklimlendirmeye, sulamadan, üretime kadar herşeyi etkileyen bu bakım faktörünü detaylarıyla öğrenmeniz ve uygulamanız sağlıklı menekşe ve bol çiçek için anahtar niteliği taşıyor.

Menekşe sulama

Nasıl sulama yapacağınız, sulama suyu özellikleri nasıl olmalı, ne zaman sulama yapmalıyım gibi sulama hakkında bilmeniz gereken herşeyi bulabilirsiniz. Toprak seçiminden sonra ikinci anahtarımız sulama oluyor.

Menekşe saksısı seçimi

Özellikle menekşe sağlığını doğrudan etkileyen bir faktör. Basit ama uyulması gereken kurallar içeriyor.

İklimlendirme

Menekşenin isteklerine uygun sıcaklık ve nem dengesi koşullarını nasıl yapacağınız hakkında ipuçları bulabilirsiniz.

Önemli bağlantılar

Menekşelerle ilgili ülkemizden ve dünyadan önemli siteler ve kuruluşların listesini bulabilirsiniz.

Afrika menekşesi hastaliklarindan korunma

Mantari hastalıklardan nasıl korunurum

Hastalıklar menekşe bakımı ile doğrudan bağlantılı bir konudur. Bakım koşulları bitkinin isteklerine uygun olursa hastalık riski düşecek, menekşenin hastalıklara direnci ise o oranda artacaktır. Mantari hastalıkların en iyi tedavi yolu hiç ortaya çıkmamasını sağlamaktır. Bunu sağlamak için yapmanız gereken bazı uygulamalar ve uymanız gereken kurallar vardır.

Kurallar

  • Afrika menekşesinin yaprak çelikleriyle elden ele dağılarak çoğaltıldığını üretim bölümünde aktarmıştık. Öncelikle bir yerden yaprak alacaksanız bitkinin sağlıklı, aldığınız kişinin bitki sağlığına önem verdiğine güvenmeniz gerekir. Menekşelerin yaprakları sağlıklı, canlı çiçekleri varsa yani bitki göz alıcıysa genelde herhangi bir sorun yok demektir.
  • Kullanacağınız saksı harcının steril olduğundan emin olun. Güvenilir kaynaklardan menekşe toprağı edinin.
  • Saksı harcınız hafif ve gözenekli olsun. Hava geçişlerine izin versin sulamayla çamurlaşma yapmasın.
  • Kesme işlemlerinde steril malzemeler kullanın. Bitkiden bitkiye geçişlerde %10 luk çamaşır suyu çözeltisinde dezenfekte edin.
  • Kullanılmış saksıları siterilize etmeden tekrar kullanmayın.
  • Saksı boyutu bitkinin boyutuna ve kök hacmine uygun olsun. Saksı boyutunun büyümesi sulamalarda kök olmayan alanlarda ihtiyaç fazlası suyun oluşmasına neden olur. Bu durum çürümelere ve mantar oluşumuna uygun ortam hazırlar.
  • Saksıda mutlaka direnaj deliği olduğundan emin olun. Fazla suyu tahliye edecek delik yoksa matkapla delik açın.

Uygulamalar

  • Bitki artıklarını, solmuş yaprak ve çiçekleri zaman zaman temizleyin.
  • Serin, bulutlu ve yağışlı günlerde sulama yapmayın. Akşam sulamalarından kaçının
  • Hava sirkülasyonunu yeterli düzeyde tutun
  • Mantari hastalıklar da sulamanın önemi çok büyük etkendir. Bitkiyi uzun süre susuz bırakmayın. Menekşeleri dengeli ve sürekli nemli tutmak birçok hastalığın önüne geçer.
  • Sulamadan sonra bitki altlığında kalan suyu mutlaka boşaltın.

Hava sirkülasyonunu nasıl artırabilirim?

  • Bitkiler arasını açmak hava akışını kolaylaştırır
  • Pencereden taze hava girişi yaptırın
  • Bitkiyi kuytu alanlardan havadar başka bir konuma taşıyın. Köşeler, zemin, eşyaların arkası yeterli hava sirkülasyonu sağlamayabilir.
  • Vantilatör vb. elektrikli hava değiştirici kullanın

Böceklerden nasıl korunurum?

Böcekler genelde böcekli bitkilerin eve sokulması veya böcekli bitkilerle uğraştıktan sonra kendimiz taşımak suretiyle evdeki bitkilere yerleşirler. Dışarıdan açık kapı pencereden hava yoluyla da gelme ihtimalide vardır ama bu olasılık daha zayıftır.

1-Yeni bitki veya yaprak çeliği alırken,
  • Bitkinin genel sağlık durumunu kontrol edin göz alıcı görüntüden, canlı renklerden emin olun.
  • Yapraklarda kırılma, kıvrılma, delinme, sararma, kahverengi siyah benekler, yaprak altında pamuksu yığınlar olmadığına emin olun.
  • Çiçeklerde leke, çizgi, siyah kül görüntüsü olmadığına emin olun.
  • Sera ortamı, market veya çiçekçi farketmez civar bitkilerin genel sağlık durumlarına dikkat edin. Solgun bitkiler, yerde çürümüş yapraklar böcek varlığına işaret edebilir.
  • Gözünüzle yaprak altlarını ve toprağı kontrol edin bazı böcekleri görebilirsiniz.
2- Market, çiçekçi veya sera dahil olmak üzere balkon, bahçe, teraslardaki tüm bitkilerle ilgilendikten sonra hastalıklı yada hastalıksız farketmez ellerinizi dezenfekte etmeden bitkilere dokunmayın. Üzerinizi çok kirlettiyseniz değiştirin.

3- Mutlaka toprağınızı sterilize edin veya sterilize alın.

4- Kullandığınız saksıları %10 luk çamaşır suyunda dezenfekte ettikten sonra tekrar kullanın.

5- Organik gübre veya kompost kullanırsanız uygun koşullarda üretildiğinden emin olun. Böcek yumurtalarını taşıma ihtimallerini unutmayın.

6- Meyve artıklarını sadece menekşelerden değil tüm bitkilerden uzak tutun.

7-Böcekli bitki gördüğünüzde hemen ayırın diğer bitkilere bulaşmasına izin vermeyin.

Afrika menekşesi böcek hastaliklari

Afrika menekşesi böcek hastaliklari

Afrika menekşesinde yaprakta ve toprakta olmak üzere birkaç farklı unlu bit türü hastalık yapar. Yaklaşık 2-3 mm boyutlarında pirinç tanesini andıran görüntüsüyle gri beyaz renkli bu böcek genç yaprakların öz suyunu ve taze kökleri yiyerek beslenir. Tedavi edilmezse sonuç ölümcüldür.

Yaprak unlu bitleri - pamuklu bit (leaf Mealybugs)

Yaprak sapı ve yeni gelişen yaprakların öz suyunu emerek beslenen prinç tanesi (2-3 mm) büyüklüğünde beyaz gri renkli canlılardır. Beslendikleri bölgede şekerli yapışkan bir sıvı bırakırlar. Yapışkan sıvı mantar üremesine neden olur ve siyah isli gibi bir görünüm alır. Yapraklarda beyaz pamuklu mumsu bir yapıda kendilerine yuva kurarlar, bu yuvalar onları adeta zırh gibi korur.

Tedavi
Böceklerin diğer bitkilere taşınma riski bulunduğundan bitki hemen başka bir alana taşındıktan sonra tedaviye başlanır. Unlu bitler erken teşhis edilirlerse tedavisi kolay yapılabilir. Eczanelerden temin edilebilecek %70 lik izopropil alkole ucu pamuklu kulak çöpleri batırılarak böceklerin üzerine sürülür. Daha sonra bitki ılık suyla yıkanarak temizlenir. Yıkama işleminde suyun köklerden tamamen süzülmesine dikkat edilir. Bu işlem günlük uygulanarak yumurtadan çıkanlarda temizlenmek suretiyle bitki kurtarılır. İleri safhalarda işler zorlaşır. Mumsu tabakalı evini yaptığında doğal ilaçlar zor etki eder. Malathion etken maddeli bir böcek öldürücü gibi uygun bir insectisit,le ilaçlanır. İlaçlama ılık suyla yapılarak 4-5 günde bir tekrarlanır. (Malathion 50 için tavsiye edilen dozaj 2 litre suya 1 çay kaşığı şeklindedir.)

Kök unlu bitleri - pamuklu bit (Root Mealybugs)

Yaprak unlu bitlerinden biraz daha küçük olurlar. Gri beyaz görünümlü böcekler kök bölgesini pamuk topları şeklinde kaplarlar. Taze kökleri yiyerek beslendikleri için bitkide beslenme bozukluklarına yol açarlar. Yaprakta yumuşama ve sararmalara neden olur. Büyüme yavaşlar ve çiçeklenme olmaz. Toprak üstü kontrol edildiğinde böceklerin gezdiği görülebilir.

Tedavi
Böceklerin diğer bitkilere taşınma riski bulunduğundan bitki hemen başka bir alana taşındıktan sonra tedaviye başlanır. Geleneksel tedavisi kimyasal yolla yapılır. Malathion etken maddeli bir böcek öldürücü gibi uygun bir insectisit,le ilaçlanır. İlaçlama ılık suyla yapılarak belirli periyotlarla tekrarlanır. (Malathion 50 için tavsiye edilen dozaj 2 litre suya 1 çay kaşığı şeklindedir.)
Tedavide kullanılan diğer kimyasal ilaçların etken maddeleri: Marathon, Merit, Diazinon
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.
Uyarı: İlaçlar zehirlidir. İçeriklerini okuduktan sonra uygulama yapın. Çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı yerlerde orjinal kutuları ile saklayın. İlaçları güvenli şekilde imha edin. Göl, akarsu veya yemlere bulaştırmayın.

Siklamen akarı - örümceği (Cyclamen Mites)

Akar örümceğimsi canlılara verilen genel bir addır. 50 bin kadar türü tespit edilmiş olan bu canlının afrika menekşesinde zararlı olan türü (Steneotarsonemus pallidus) 8 bacaklı, gözle görülemeyecek (0,2 mm) büyüklükte, beyaz, sarı, kahverengi renklerindedir. Menekşenin öz suyunu emerek beslenen siklamen akarı bitkinin her organında görülebilir. Diğer akarlar gibi nemli ve karanlık alanları sevdikleri için özellikle menekşenin taç bölgesinde ve yaprak kıvrımlarında yoğunlaşırlar. Yüksek nem (%80-90), düşük ışık yoğunluğunda çabuk çoğaldıkları için hızla bitkiyi sarıp öldürebilirler. Büyüteç yardımıyla yoğun bulundukları alanlar kontrol edilerek tespit edilebilirler.
Sikalmen akarı bitkinin özsuyunu emerek bitkiyi cansız bırakır. Yaprak uçlarında kıvrılma, yaprakta deforme, kahverengi benekler ve çatlamalar görülür. Bitkinin yeni gelen yaprakları büyümez ve merkeze sıkışır. Tomurcuklar açmaz, çiçeklenme olmaz. Hastalığın ileri safhalarında diğer hastalıklardan ayırt edici olarak yaprak tüğleri fazla büyüme gösterir ve keçeleşir.
Not: Siklamen akarı kırmızı örümceklerin aksine serin ve nemli ortamlarda daha hızlı yayılırlar.
Tedavi
Öncelikle yayılıcı bir zararlı olduğu için hastalığın görüldüğü bitkiler derhal başka bir odaya alınmalı, tedavi süresince bitkilere dokunduktan sonra eller mutlaka dezenfekte edilmeli diğer bitkilere taşınma olasılığı ortadan kaldırılmalıdır. Kimyasal yolla mücadelesi dicofol etken maddeli ilaç kullanılarak yapılmaktadır. İlaç spreylenirken bitki tacına ve yaprak altlarına sipreyin ulaşmasına özen gösterilmelidir. İlaçlama tedavinin 4. gününde tekrarlanmak üzere 3 kerede yapılır.

Alternatif mücadele olarak organik böcek öldürücü ve kaçırıcı olan neem spreyleme kullanılabilir. Özellikle zararlının yoğunlaştığı alanlara püskürtülerek başarı şansı artırılır. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.

Örümcek akarı - kırmızı örümcek akarı (Spider Mites)

Genellikle kırmızı örümcek olarak adlandırılmasına karşın yeşil, sarı, kahverengi ve siyah renklerde de olabilir. Gözle görülemeyecek kadar küçük (0,2 mm) bu zararlılar siklamen akarlarının tersine yüksek sıcalık, düşük nem seviyelerinde daha aktifdirler. Büyüteç kullanılarak rahatlıkla tespit edilebilirler. Genelde yaprakların altından bitki özsuyunu emerek yaşarlar. İleri safhalarında yaprak altlarında gri renkli pamuklanmalar, yaprak üstlerinde sarı-kahverengi benekler görülür. Yapraklarda şekil bozuklukları, sararma ve içe doğru kıvrılma olur.

Tedavi
Öncelikle yayılıcı bir zararlı olduğu için hastalığın görüldüğü bitkiler derhal başka bir odaya alınmalı, tedavi süresince bitkilere dokunduktan sonra eller mutlaka dezenfekte edilmeli diğer bitkilere taşınma olasılığı ortadan kaldırılmalıdır. Kimyasal yolla mücadelesi dicofol etken maddeli ilaç kullanılarak yapılmaktadır. İlaç spreylenirken bitki tacına ve yaprak altlarına sipreyin ulaşmasına özen gösterilmelidir. İlaçlama tedavinin 4. gününde tekrarlanmak üzere 3 kerede yapılır.

Alternatif mücadele olarak organik böcek öldürücü ve kaçırıcı olan neem spreyleme kullanılabilir. Özellikle zararlının yoğunlaştığı alanlara püskürtülerek başarı şansı artırılır. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.

Thrips

0.4 mm boyutlarında minik nadiren uçan canlılardır iyi gözler farkedebilir ancak tanımlamak için büyüteç altında bakılmalıdır. Afrika menekşesinde hastalık yapan türü genelde sarı renkli olsada kahverengi veya siyah renklerde de olabilir. Thrips menekşe yapraklarının altından bitki öz suyunu emerek ve çiçeklerle beslenir. Yaprakları şerit halinde emerek ilerlemesi yaprak altından kahverengi, yaprak üstünden gri renkli deformasyon olarak görülür. Tripsin tanımlanmasında onu ele veren ikinci önemli ipucu çiçeklerle beslenirken polenleri yapraklara saçmasıdır. Trips zararı görülen menekşede çiçeklerde kahverengi lekeler veya çizgiler oluşur. Çiçekler normalden küçük olur veya hiç açmaz. Tedavi edilmezse bitkiye önemli ölçüde zarar verir

Tedavi
Kesin çözüm için çiçekler ve tomurcuklar uzaklaştırılarak işe başlanır. Çiçekler alınmadan da tedavi yapılabilir ancak çiçeklerin içine saklanıp ilaçlardan korunma ihtimali vardır. Kimyasal yolla tedavisinde malathion veya orthene etken maddeli ilaçlar yeşil aksama haftada iki kez olmak üzere 2 hafta tekrarlanarak uygulanır.

Organik yolla tedavide neem doğrudan yapraklara sıkılarak mücadele yapılır. Haftada 2 kez olmak üzere 2 hafta tekararlanır. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.

Afitler (Yaprak bitleri) (Aphids)

2-3 mm boyutlarında yeşil, kahverengi, siyah renklerde armut tipli uzun emici borusu olan böceklerdir. Genelde yaprak altlarında kolonileşerek yaşarlar. Yaprak bitleri afrika menekşesinin genç sürgünleri ve yapraklarının öz suyunu emerek beslenirler . Beslenirken bitkiye zarar veren fumajin adı verilen bir salgı salgılar. Yaprakta bıraktığı tatlı sıvı mantarlaşmaya yol açarak siyah isli bir görünüme neden olur. Afit bulaşmış bitkide yapraklar da kıvrılma ve sararma, çiçeklerde şekil bozuklukları, büyümede yavaşlama görülür. Tedavi edilmezse bitkinin ölümüne neden olurlar.

Tedavi
Zararlının görüldüğü tüm bitkiler izole edilir. Hafif böcek istilasında pamuk uçlu kulak çöpü %70 lik izopropil alkole batırılarak böceklerin üzerine sürülerek mücadele yapılır. Yaprak üzerindeki isli mantarlı bölge alkolle temizlendikten sonra bitki baş aşağı çevrilerek ılık suyla yıkanır.

İstila ağırsa kimyasal yolla mücadele yapılır. Malathion etken maddeli bir ilaç ılık suyla karıştırılarak doğrudan bitkiye püskürtülür.

Organik yolla tedavide neem doğrudan yapraklara sıkılarak mücadele yapılır. Zararlının yoğun olarak yaşadığı yaprak altlarına püskürtme yapmaya özen gösterilir. Neem kalıntı bırakmayan doğal bir böcekle mücadele ilacıdır.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.
Uyarı: İlaçlar zehirlidir. İçeriklerini okuduktan sonra uygulama yapın. Çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı yerlerde orjinal kutuları ile saklayın. İlaçları güvenli şekilde imha edin. Göl, akarsu veya yemlere bulaştırmayın.
Böceklerden korunma yolları

Menekşe bakimi sorunlari

Menekşe bakım sorunları

Gübre zararı

Gübreleme yaparken çok gübre veriyim çabuk gelişsin gibi bir düşünce , dozajı tam bilemediğimiz için bitkinin alabileceği gübre miktarından fazla gübreyle gübrelenmesinden veya toprakta zamanla tuzların birikmesi sonucu ortaya çıkan bir sorundur. Toprak üzerinde, saksı altlığında ve saksı çeperinde beyaz, sarı, turuncu renk geçişleri ile karakterize minik kristaller tuzlanmanın belirtilerinden biridir. Bitkideki belirtileri ise olgun yaprakların uç kısımlarında kahverengileşme, koyu yeşil renk değişikliği, bitkinin saksıya ve toprak yüzeyine değen kısımlarında çürümeler görülebilir. Tuzlanmanın aşırı boyutlara ulaşması durumunda bitki kaybedilir.

Sorun giderme
Tuzlanma olmuşsa ılık bir suyla toprak üstünden bol su kullanarak yıkama yapın. Tüm su süzülene kadar bekleyin. Gübre dozajını ve su kalitesini gözden geçirin. Elde olmayan sebeplerle tuzlanma tekrarlıyorsa 2-3 ayda bir yıkama yaparak fazla tuzu giderin.

Güneş yanığı

Menekşeler aydınlık alanları sever ancak doğrudan gelen güneş ışınlarından hoşlanmazlar. Güneş ışınları fazla geldiğinde yaprak ve çiçeklerde sarı-kahverengi lekeler oluşur. Güneş yanığı olan yerlerde ki hasar kalıcıdır.

Sorun giderme
Işıklanma için doğru konumu belirleyerek yer değişikliği yapılmalıdır.

Yetersiz ışıklanma

Doğada menekşe doğrudan güneş ışığı almaz. Kaya dibi, ağaç altı gibi doğrudan güneş ışınlarının ulaşamayacağı ancak aydınlık alanlarda yaşar. Menekşenin bu ihtiyacı yeterince karşılanmazsa çiçeklenme olaz. Yapraklar aşırı uzar, renkler açılır ve yapraklar kırılganlaşır.
 
Sorun giderme
Yeterli ışık alacağı aydınlık alanlara taşınır.


Yetersiz ışıklanma yaprak sapının aşırı uzaması

Soğuk su zararı

Afrika menekşesi sulama suyu bitkinin bulunduğu odanın sıcaklığında olması çok önemlidir. Yaz kış farketmez herhangi bir dönemde menekşeyi soğuk suyla sulayabiliriz. Bu durumda kökler şoka girer ve bitki hasar alır. İlk belirtileri yaprak uçları aşağı doğru kıvrılır ve yaprakta sarı benekler oluşur. Zararlanma daha önceden olmuşsa sarı lekeler kahverengiye dönüşür ve zarar alan bölge kurudur. Kahverengi bölgelerde hasarlanma kalıcıdır.

Sorun giderme
Su dinlendirilerek oda sıcaklığına getirildikten sonra kullanılmalıdır.
Afrika menekşesi soğuk suyla sulama sorunu

Su lekesi

Genelde kireçli ve tuzlu sularla menekşe sularken yaprağa gelen suların neden olduğu izdir. Su buharlaştıktan sonra geriye tuzu kalır. Özellikle üstten sulamalarda sık sık karşılaşılan bir durumdur.

Sorun giderme
Alttan sulamaları tercih edin. Sulamalarda su sıçrarsa kağıt havlu ile suyu emdirin.


Kloroz (Yaprakta sarılık)

Yaprak damarlarında sarı renklerle karakterize bir beslenme sorunudur. Çiçek oluşumunu engeller. Yapraklar olması gerekenden küçük kalır. Bazen yaprak uçlarında kıvrılmalar görülebilir. Demir, çinko, magnezyum, mangan gibi mikro elementlerin bitki tarafından yeterince alınamamasından kaynaklanır. Bir besin diğer besini bastırıp alınmasını engellediği gibi toprak pH sının uygun olmamasıda soruna neden olur.

Sorun giderme
Toprak pH sının 5.8-6.5 aralığında olduğundan emin olun. Eğer toprak pH sından emin değilseniz saksı toprağı yenilemesi yapabilirsiniz. Noksanlığın hangi elementten kaynaklandığını bulmak için yaprak - toprak analizi yaptırmak gerekir. Analiz yaptırmadan iz element (mikro element) katkılı gübrelerden veya doğrudan sadece mikro element katkılı gübreler kullanarak sorunu giderebilirsiniz.

Afrika menekşesinde kloroz beslenme bozukluğu

Afrika menekşesi hastaliklari

Afrika menekşesi hastalıkları

Genelde bakım koşulları hastalık riskini artırırken bazen hiç elimizde olmayan şartlardan hastalıklarla karşılaşabiliriz. Hastalıkla karşılaştığımız da çözüm için yapmamız gereken öncelikle hastalığı doğru teşhis etmektir. Bakım koşulları, dışarıdan hastalık gelme olasılığı, son zamanlarda yapılan değişik bakım uygulamaları ve bitkide gözlenen değişimler ne zaman ne şekilde ilerlediği konuları bütünüyle düşünülerek teşhis konulmalıdır. Menekşe hemen hemen tüm rahatsızlıklarını yaprağıyla gösteren bir bitkidir. Bu nedenle teşhis için yaprakların gözlenmesi büyük önem taşır. Hastalık tanımlama ve tedavi sürecinde neler yapmanız gerektiğini yaygın menekşe hastalıklarını inceleyerek yapabilirsiniz.

Menekşeler de karşılaşılan sorunları üç ana başlıkta toplayabiliriz.

1- Bakım problemleri
Aşırı sulama, susuz kalma, yüksek ve düşük sıcaklık, ışık şiddeti, gübreleme gibi çeşitli kültürel bakım koşullarına bağlı sorunlardır. Tam olarak hastalık değildir. Kısa vade de bitkiyi öldürmez ancak hastalıklara karşı bitkiyi korumasız bırakır. Bazen yıllarca sadece sorun olarak kalır.

2- Bakteriyel ve mantari hastalıklar
Bakım koşulları kaynaklı olabileceği gibi, hava yolu, temas veya taşınma ile ortaya çıkabilen tedavi edilmezse bitkiyi öldürebilecek tehlikeli hastalıklardır.

3- Böcek saldırıları
Bit, örümcek, afit, thrips vb... canlıların bitkiyle beslenmesi sonucu ortaya çıkan hastalıklardır. Saldırı şiddetlendikçe sonuç ölümcül olacaktır.

Hastalık görüldüğünde genel olarak yapmanız gereken öncelikle hastalıklı bitkileri karantinaya alıp diğer bitkilere bulaşma riskini ortadan kaldırmanız gerekmektedir. Teşhisin doğru yapılması hastalığın kontrolünü ve tedavi sürecini hızlandıracaktır. Teşhis için ilgili başlıklarda; yaygın menekşe hastalıkları, belirtileri, tedavi ve önleme konuları aktarılmış hastalığa uygun ilaç tavsiyelerin de bulunulmuştur. Ayrıntılı açıklamalara aşağıdaki ilgili başlığa tıklayarak ulaşabilirsiniz.
1- Bakım sorunları
2- Böcek saldırıları
3- Bakteriyel ve mantari hastalıklar

Mantari ve bakteriyel menekşe hastaliklari

Mantari ve bakteriyel hastalıklar

Yumuşak çürüklük hastalığı (Bacterial blight - Erwinia chrysanthemi)

Bakteriyel bir hastalık olan yumuşak çürüklük açık yaralardan, böcekler, elle bulaştırma gibi yollarla bitkiye yerleşir. Hastalık bulaştıktan sonra bitki büyümesi durur, yapraklarda sulu yumuşak dokular ve kahverengi lekeler oluşur. Hastalık tedavi edilmezse sonuç ölümcüldür.

Tedavi: Yumuşak çürüklük hastalığı görüldükten sonra bitki hemen izole edilmeli diğer bitkilere hastalığın geçmesi önlenmelidir. Ülkemizde yapılan bir araştırmada begonya, sıklamen, , atatürk çiçeği, kalanchoe, sardunya, afrika menekşesi, krizantem, karanfil, difenbahya ve agloanema gibi salon çiçeklerini hastalandırdığı tespit edilmiştir. İzole işleminden sonra yaprağın hastalıklı kısmı keskin bir bıçak yardımıyla kesilip çıkarılmalı toprakta kalan bitki parçacıkları temizlenmelidir. Bıçak her kullanımda %10 luk çamaşır suyu çözeltisine batırılmalı sağlam bölgelere hastalığın taşınması önlenmelidir. Hastalık özellikle sıcak ve nemli alanlar da daha hızlı yayılmaktadır bu nedenle sıcaklığın ve nemin düşürülmesi hastalığın seyrini yavaşlatacaktır.

Önleme: Bakteri tropik ve subtropik kökenli olduğu için sıcaklıkla yakından alakalıdır. Menekşe için ani sıcaklık değişimlerinden kaçının. Bitkiyi düzenli olarak sulama ve özellikle sıcak havalarda sabah sulamaları, oda sıcaklığında su kullanmak hastalığı önleyici etki yapmaktadır. Sulamadan sonra saksı altlığında su bırakmamaya özen gösterin.

Nem oranını düşürmek için ne yapabilirim

  • Bitki minik sera, fanus, terraryum vb... bir ortamdaysa hava kapaklarını açın.
  • Kışın kalorifer peteklerinin yakın olduğu bölgeler de nem oranı düşüktür buralara taşıyın.
  • Nem tepsisi varsa kaldırın.
  • Toprak üstünün kurumasına azami ölçüde izin verin.
  • Bitkiler arası mesafeyi açın. (Bitkilerin yakın konumlandırılması ile %15-25 lere varan nem artışı sağlandığı tespit edilmiştir.)
  • Mutfak, banyo ve lavabo yakınlarında nem oranı yüksektir bitkiyi daha az nemin olduğu odalara taşıyın.
Not: Hastalıklı bitkiden çelik alıp çoğaltmayın.

Botrytis Blight (Botrytis cinerea) Yaprak çiçek yanıklığı

Botrytis cinerea adlı mantarın sebep olduğu bir hastalıktır. Mantar öncelikle yaprak sapı ve yaprak altında su bulanmış gibi bir görünüm oluşturur. Daha sonra oluşan bu lezyonlar genişleyerek koyu kahverengi veya mat grimsi bir hal alır. Hastalıklı bölgeler gri küfle kaplanır. Bitki solgunlaşır. Çiçeklerin üzerinde gri siyaha çalan noktalar oluşur. Yüksek nem, düşük ışık yoğunluğu ve yetersiz hava sirkülasyonu hastalığın yayılmasına ve şiddetlenmesine yardımcı olur. Çabuk müdahale edilmezse sonuç ölümcül olacaktır.

Tedavi: Hastalıklı bitki diğer bitkilerden ayrıldıktan sonra hastalıklı yaprak ve çiçekler kesilerek uzaklaştırılır. Ortam hava sirkülasyonu artırılarak nem oranı düşürülür. Captan, benomyl, mancozeb veya chlorothalonil gibi uygun bir mantar ilacıyla tedavi yapılır.

Önleme: Toprak üzerine düşen bitki parçalarını solmuş yaprak ve çiçekleri temizleyin. Bitkiler arası mesafeyi hava sirkülasyonu olacak şekilde ayarlayın. Sık yapraklı afrika menekşelerin de hava sirkülasyonu daha önemlidir buna dikkat edin. Daha önceden kullandığınız saksı ve aletleri %10 luk çamaşır suyu çözeltisinde dezenfekte ettikten sonra kullanın. Hastalık tekrarlanırsa bazı yetiştiricilerin başarı elde ettiği küçük kaplara toz kükürt koyarak bitkiler arasına yerleştirme yöntemini uygulayın.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.

Külleme ( Kurşuni küf - Powdery Mildew )

Mantari bir hastalıktır. İlk belirtiler genellikle yaprak yüzeyinde görülür. Yaprak, yaprak sapı ve çiçek üzerini beyaz-gri renkli bir toz şeklinde kaplar. Ani sıcaklık değişimlerinde, yüksek nem ve yetersiz hava sürkilasyonun da ortaya çıkar. Bu koşullar bahar aylarında oluştuğundan hastalık riski bahar aylarında artar. Müdahale edilmezse hastalık ilerleyecek hastalıklı bölgeler kahverengileşip yayılacak ve bitkinin ölmesine neden olacaktır.

Tedavi: Öncelikle enfeksiyonlu bitkileri izole edin. Hastalıklı yaprak ve çiçekleri temizleyin. Nem oranını düşürün. Sıcaklık farklarını mümkün olduğunca azaltıp tedavide çok önemli olan hava sirkülasyonunu artırın. Hastalık şiddeti artarsa Benomyl, Captan, thiophanate methyl, Physan, Phyton 27 vb... uygun bir mantar ilacıyla ilaçlayın.

Önleme: Bitkiler arası mesafeyi hava sirkülasyonunu engellemeyecek şekilde ayarlayın. Hava nemi arttıkça sirkülasyona önem verin. Bahar aylarında riskin artması durumunda küçük kaplara toz sülfür koyarak bitkiler arasına yerleştirin.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.

Kök ve kök boğazı çürüklüğü (root - crown rots)

Phytophthora, Pythium mantarlarının neden olduğu kök ve kök boğazı çürümeleri menekşeler için ciddi sorun teşkil eder. Steril toprak kullanmamak, toprağın çok ıslak kalması, ağır topraklar, zamansız sulama ve derin saksılar bu mantarların yayılmasını teşvik eder. Hastalık ortaya çıktığında hemen müdahale edilmelidir. Müdahale edilmezse hızlı bir çöküş yaşamak ve bitkiyi kaybetmek yüksek olasılıktır. Her iki mantar da ilaçlar ile kontrol altına alınabilirler.

Phytophthora: Kök ve kök boğazında görülmesine rağmen özellikle kök boğazında daha sık rastlanır. Bitki solgunlaşır hastalıklı bölge yumuşak jöle kıvamındadır ve kahverengi - siyah renk alır. Yapraklar sulu jöleli gibi cıvıklaşır ve kahve-siyah renk dönüşümü olur.

Pythium: Yapraklar sağlam kalabilsede genelde kök ve kök boğazı çürür. Çürümenin etkisiyle yapraklar düşer. Kök boğazı gri renk alır.

Tedavi: Bu iki mantarın neden olduğu hastalıklar genelde ölümle sonuçlanır. En iyi tedavi bitkileri ve toprağı yok edip saksıyı dezenfekte etmektir. Eğer çok değerli bir koleksiyonun parçasıysa o zaman bazı ciddi önlemler alınarak hastalığın tedavisi yolu seçilebilir. Öncelikle işe hastalıklı bitkiler izole edilerek başlanır. Daha sonra hastalıklı bölgeler keskin bir bıçakla kesilerek uzaklaştırılır. Bitki saksısından çıkarılır toprak silkelenerek temizlenir ve ölü kökler tamamen budanır. Enfeksiyonun yayılmasını engellemek için toz kükürt serpilir. Kökler gelene kadar daha küçük bir saksı tercih edilir. Yeni saksı harcı daha hafif ve havadar olmalıdır. Harçda Sphagnum moss tercih edilebilir yüsek fiziksel özellikler yanında hastalıklara karşı doğal koruyucu özelliği vardır. Saksı harcı benomyl, etridiazole, etridiazole + thiophanate methyl, veya mefenoxam gibi uygun bir mantar ilacıyla ilaçlanır.

Önleme: Bu hastalıklar çok hızlı çöküş yapar ve her durumda bitki kaybıyla sonuçlanabilir. Hastalığın en iyi mücadelesi ortaya çıkmamasını sağlamaktır. Her iki mantar genelde toprak sağlığının iyi olmadığı ortamlarda ortaya çıkar. Derin saksılarda taban toprağı yeterince havalanmaz burada bitki kökleri olmadığı için ihtiyaç fazlası su sürekli kalır hava girişine müsade etmez ve çürümeler başlar. O nedenle uygun saksı boyutu seçmek çok önemlidir. Saksı harcının ağır ve gözeneksiz olması, saksı altlığında su bırakmak durumu iyice kötüleştirir. Uzun süre susuz bırakıp sulamakta bitkiyi hassaslaştırır. Uygun sulama yöntemi seçmek, doğru bakım koşullarına uymak birçok mantari hastalığın önüne geçecektir.
Dikkat: İlaçlamanın ziraat mühendislerine danışılarak yapılması ve ilaç üzerinde yazan uygulama kurallarına uyulması asılolandır. Etken maddeler farklı firmalar için farklı saflıkta olabilir bu nedenle dozaj için prospektüs her ilaç için kontrol edilmelidir. Burada verilen tedavi; tavsiye niteliğindedir.
Uyarı: İlaçlar zehirlidir. İçeriklerini okuduktan sonra uygulama yapın. Çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı yerlerde orjinal kutuları ile saklayın. İlaçları güvenli şekilde imha edin. Göl, akarsu veya yemlere bulaştırmayın.
Mantari hastalıklardan korunma yolları

Afrika menekşesi sicaklik ve nem isteği

Afrika menekşesi sıcaklık ve nem isteği

Afrika menekşesi tropikal iklim kuşağında ağaç altları, kaya dipleri gibi gölge alanlarda yaşar. Doğal yaşamdaki bu koşullar genelde iç mekanlarda sağlandığı için menekşeler evlerde rahatlıkla yetişebilirler. Menekşe severlerin kullandığı güzel bir söz var. "Sen rahatsan menekşe de rahattır." Tersinden düşünürsek menekşe rahatsa sizde rahat olursunuz. Kimi zaman bu durum evinizin konforu hakkında sağlıklı bir yaşam için ölçüt olabilir.
Doğal yaşamda afrika menekşesi. Görevlinin kısa kollu olması fikir verebilir
Kaynak: forestryimages.org
Name: Norbert J. Cordeiro
Organization: University of Illinois at Chicago

Sıcaklık

Menekşe için optimum sıcaklıklar gündüz 21 C derece gece 19 C derecedir. Gece gündüz arasındaki sıcaklık farkı çiçeklenmeyi teşvik için aranan bir özelliktir. İdeal koşulları oluşturmak, korumak herzaman mümkün değildir. Bu nedenle sıcaklığın 15-26 C derece arasında olması herhangi bir sorun teşkil etmez. Değerlerin aniden veya uzun süre aşılması durumlarında problemler ortaya çıkacaktır.

Yüksek sıcaklıklarda;

Menekşe yüksek sıcaklığa maruz kalırsa çiçeklerini döker, yapraklar sarkar ve solar, yeni gelen yapraklar bitkinin merkezinde küçülerek toplanır. Bu menekşenin hayatta kalması için savunma mekanizmasıdır. Bitki kapladığı alanı daraltarak yapraklarından kaybettiği suyu azaltmaya çalışır. Sıcaklığın şiddeti arttıkça bazı belirtiler görülmeden bitki doğrudan solar ve ölür.
Önlem: Sıcaklık hasarını azaltmak için daha gölge bir alana taşınmalı, ortam nemi ve sulama sıklığı artırılmalıdır.

Düşük sıcaklıklarda

Önce gelişim durur, soğuğun şiddetine göre çiçek ve yapraklarda solma başlar. Yaprak renkleri koyulaşıp matlaşır. Sulamalar da toprakta çamurlaşma olacağından yüksek rutubet nedeniyle kökler de çürüme başlar, hastalıklara karşı savunmasız kalır ve genel de bitki ölür.
Önlem: Bitki derhal sıcak alana taşınmalı ve sulama kesilmelidir. Toprak nemliyse köklere zarar vermeden yüzey toprağı havalandırılmalıdır. Solmuş yaprak ve çiçekler koparılarak uzaklaştırılmalıdır.
İç mekanlarda afrika menekşeleri için istenen sıcaklık değerlerine ulaşılsa da bölgesel farklar olabilir. Kışın fazla ışık alması için pencere kenarına yaklaşıtırılan menekşe perde ve cam arasında kalabilir. Bu durumda mikro klima oluşur. Yüksek sıcaklık ve kuru hava oluştuğu gibi, düşük sıcaklıkta oluşabilir. Bunun için kalorifer peteklerinden doğrudan etkilenmeyeceği şekilde ve pencere soğuğundan uzak konumlandırılmalıdır. Örnek bir uygulama da kısa perde ve petek üzerine yerleştirilen mermerle olumsuz koşullar tam tersine döndürülerek menekşe için gerekli tüm koşullar oluşturulmuş ve başarı sağlanabilmiştir. Kendi şartlarınızı değerlendirerek sizde uygun koşulları oluşturabilirsiniz.
Mermerle kapatılmış kalorifer peteğinin üzerinde menekşeler
Menekşe cam önleri, kapı ağızları gibi sıcaklık değişimlerinin ani olduğu bölgelerden uzak tutulmalıdır.

Nem

Menekşenin iç mekanlarda sağlıklı büyüyebilmesi için %60-70 lik bir neme ihtiyacı vardır. İstenen ortam nemi evlerde  ne yazıkki çoğunlukla sağalanamaz. Akdeniz kıyılarımız da olsa kışın ısıtma sistemleri, yazın klima nem oranını düşürür. Özellikle içanadolu, güney ve doğu anadolu bölgelerinde nem sıkıntısı daha çok çekilir. Düşük nemde yapraklar kıvrılır, çiçekler dökülür ve yeni tomurcuklar oluşmaz. Afrika menekşesinin ihtiyaç duyduğu nem bir nebzede olsa bazı uygulamalar yapılarak sağlanabilir.

Nemi artırmak için ne yapabilirim?
  • Artık her beyaz eşya satan dükkanda bulunabilen buhar üfleyen sisleme cihazları kullanabilirsiniz.
  • Çakıl, perlit veya pomza dolu bir kaba su koyup menekşeleri üzerine yerleştirerek nem tepsisi oluşturulabilirsiniz.
  • Bitkileri yakın konumlandırarak o bölgedeki nemi artırabilirsiniz. Yapılan araştırmalarda %15 e varan nem artışları kaydedilmiştir.
  • Mutfak, banyo vb. nemin yüksek olduğu alanlara taşıyabilirsiniz.
  • Hava sirkülasyonu fazla olan yerlerde yaprak yüzeyinden hızlı buharlaşma ile fazla su kaybı yaşanır. Bitkiyi hava akımından koruyarak nem kaybetmesini önleyebilirsiniz.
İpucu: Menekşe kökleri doğal yaşamda sürekli nemlidir. Uygun sulama yöntemi kullanmak; nem artırmak için alınan önlemlere gerek kalmamasını sağlayabilir
Bazı yetiştiriciler nem artışı için menekşe yapraklarına spreyle su sıkılmasını tavsiye ediyorlar. Şebeke suyuna göre değişmekle birlikte çok çok büyük ihtimalle menekşenizin yapraklarının lekelendiğine şahit olacaksınız. Bu nedenle kesinlikle spreyle su sıkılması tavsiye edilmez.

Yüksek nem ve zayıf hava sirkülasyonu da sorun oluşturabilir. Mantari hastalıkların gelişimi hızlanır. Bitki hastalıklara açık olur. Yağışlı havalarda nem oranı yüselir bu tip durumlarda sulama yapılmamalı ortam zaman zaman havalandırılmalıdır.